Agra Art | Aukcje

- 9 grudnia 2007

Obiekt w archiwum

[ status: zarchiwizowany ]
Tytuł:
Irena Wiedyskiewicz-Polniakowa, 1926
Nr:
10842
Technika:
pastel, papier
Wymiary:
119 cm x 98 cm
Cena wywoławcza:
115 000 zł
Cena uzyskana:
-
Informacje o dziele:

Portret przedstawia młodą kobietę w fantastycznym stroju na tle pejzażu. Suknia modelki jest bogato ponaszywana koralikami, a sznury korali oplatają jej ręce i szyję. Kobieta ma na głowie fantazyjny kapelusik-turban spięty nad czołem dużą broszą ozdobioną długimi pręcikami z nanizanymi koralikami, na szyi ozdobną kolię, a z jej uszu zwisają długie kolczyki zakończone dużymi kulami. Strój ten został zaprojektowany przez samego Witkacego-autora portretu na bal w Zakopanem.

Adnotacja w lewym dolnym rogu portretu informuje, że artysta nie palił papierosów w trakcie pracy, przy czym zaczął portretowanie w szóstym dniu abstynencji nikotynowej, przerwał je następnie na pięć dni, by podjąć na jeden dzień, znowu przerwać i po ponownym podjęciu pracować już codziennie przez tydzień. Umieszczony pod tym wykazem symbol „T.A” oznacza zakwalifikowanie typu portretu do kategorii A, który – według sformułowanego w 1925 roku Regulaminu stworzonej przez artystę jednoosobowej Firmy Portretowej „S.I. Witkiewicz” – był „rodzajem stosunkowo najbardziej «wylizanym». Odpowiednim raczej dla twarzy kobiecych niż męskich. Wykonanie «gładkie», z pewnym zatraceniem charakteru na korzyść upiększenia, względnie zaakcentowania «ładności»”. Portrety wykonywane przez Witkacego w tej konwencji odznaczały się werystycznym wykonaniem i fotograficznym podobieństwem. Tłem był często pejzaż, na ogół fantastyczny – egzotyczne rośliny, woda i góry.

Portret Ireny Wiedyskiewicz-Polniakowej, zakopiańskiej urzędniczki doskonale te wszystkie warunki spełnia. Ponadto zestawienie modelki w stroju wschodniej hurysy z tropikalną roślinnością i gładką taflą wody, w której odbija się światło księżyca wiszącego nisko nad łańcuchem górskim tworzy całość niezwykłą, bliską w klimacie ówczesnym filmom (Szejk z 1921 r. z Rudolfem Valentino).

Dolan część portretu zrekonstruowana; w trakcie konserwacji sygnatura uległa zatarciu. Na zachowanej w zbiorach rodzinnych fotografii całości, w lewym dolnym rogu widnieje sygnatura artysty: Ignacy Witkiewicz 1926 / III. Połączenie tej informacji z adnotacją o wykazie dni abstynencji nikotynowej i dokładniej datowanymi portretami z tego okresu pozwala na precyzyjne określenie dat pracy nad wizerunkiem Ireny Wiedyskiewicz na 6-18 marca 1926.

Tego typu portretów – większego niż zazwyczaj formatu i niemal całościowego ujęcia postaci modela na pejzażowym tle – Witkacy wykonał zaledwie kilka. Do najbardziej efektownych należą: Portret żony, Jadwigi Witkiewiczowej z 1925 (w zbiorach Książnicy Szczecińskiej), Portrety Marii i Włodzimierza Nawrockich z 1925 i 1926 r. (w Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku) oraz Portret Maryli Grossmanowej z autoportretem artysty z 1927 r. (w Muzeum Narodowym w Warszawie). Wszystkie należą do stosunkowo rzadkiego, wymagającego od artysty i najdroższego typu A. Według Cennika Firmy kosztowały one co najmniej 350 zł, a więc równowartość ówczesnego ponadprzeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Należą więc do dzieł unikatowych.

Portret uczestniczył w wielkiej monograficznej wystawie Witkacego w Muzeum Narodowym w Warszawie na przełomie 1989 i 1990 r. (zob. Stanisław Ignacy Witkiewicz 1885-1939.
Katalog dzieł malarskich, oprac. Irena Jakimowicz przy współpracy Anny Żakiewicz, Warszawa 1990, poz. I 620, il. 250 (repr. całości, przed obcięciem dolnej części).

Anna Żakiewicz
historyk sztuki, witkacolog
strona o Witkacym i wykaz publikacji: http://www.witkacy.hg.pl

Obraz do konserwacji

więcej

Stanisław Ignacy Witkiewicz:

Stanisław Ignacy Witkiewicz (Warszawa 1885 - Jeziory na Wołyniu 1939) uczył się w domu pod kierunkiem ojca, Stanisława Witkiewicza. W 1903 zdał maturę we Lwowie. W 1904 zaczął podróżować, m.in. do Wiednia, Włoch, Monachium, Paryża, Londynu. W latach 1904-1910 odbywał studia w ASP w Krakowie u prof. Józefa Mehoffera, przerywane okresami nauki u Władysława Ślewińskiego. W 1914 wyjechał z ekspedycją Bronisława Malinowskiego do Australii, stamtąd zaś wprost do Petersburga, gdzie po wybuchu I wojny światowej zaciągnął się do wojska rosyjskiego. W Rosji był świadkiem rewolucji bolszewickiej. 

Po powrocie do kraju w 1918 został członkiem grupy „Formiści", z którą wystawiał w latach 1918-1922. W malarstwie tego okresu był najbliższy wcielenia w życie własnej teorii Czystej Formy, sformułowanej w czasie wojny (stosowała się ona również do dramatu). Obok Leona Chwistka był głównym teoretykiem ugrupowania. Po 1924 działał jako jednoosobowa „Firma Portretowa S. I. Witkiewicz’’ wykonująca portrety na zamówienie. Jednocześnie kontynuował twórczość literacką (dramaty, powieści) i filozoficzną, przede wszystkim zaś uprawiał spajającą wszystkie formy jego aktywności, docenioną dopiero u schyłku XX wieku „sztukę życia’’. Popełnił samobójstwo na początku II wojny światowej, nazajutrz po agresji sowieckiej na Polskę.

Data aukcji Nr kat Wywoławcza Uzyskana Zmień:
2007-12-09 184 115 000 zł - N/A PLN USD EUR