Agra Art | Aukcje

- 6 grudnia 2015

Obiekt w archiwum

[ status: zarchiwizowany ]
Tytuł:
PORTRET STEFANII TUWIMOWEJ, 25 II 1929
Nr:
21258
Technika:
pastel, papier
Wymiary:
65 cm x 49 cm
Cena wywoławcza:
30 000 zł
Cena uzyskana:
120 000 zł
Informacje o dziele:

ygn. l.d.: T. B + d | + A [w kółku] | Ignacy Witkiewicz 1929 II; - p.d.: NΠ 8m +Cof

Na odwrocie u góry napis czerwonym tuszem: Wł. Stefanii TUWIM, WARSZAWA; - u dołu: JR 6. 

Nalepki:
- 1. plaster lekarski z odręcznie wpisanym numerem: 13031/92/72;
- 2. pozostałość nalepki z nr inw. Muzeum Narodowego w Warszawie;
- 3. dwie małe nalepki z oznaczeniami: V.3; IR.6;
- 4. zachowana częściowo nalepka wystawy w Essen w r. 1974.

Portret, własność Stefanii i Juliana Tuwimów, w latach 1939-1977 był zdeponowany w Muzeum Narodowym w Warszawie. 

Po roku 1924 Stanisław Ignacy Witkiewicz ograniczył swoją twórczość malarską do tzw. „Firmy portretowej S.I.Witkiewicz”, w ramach której malował pastelowe portrety według pięciu podstawowych typów – A, B, C, D, E – dokładnie określonych „Regulaminem”. Zastrzegał przy tym możliwość różnych kombinacji i tworzenia typów pochodnych. Na portretach obok sygnatury często umieszczał dodatkowe, skrótowe informacje o zażytych narkotykach i używkach, eksperymentując na sobie ich działanie. Takich „własnych” skrótów artysta stosował wiele, część z nich została rozwiązana, część pozostaje niezrozumiała.

W ramach „Firmy” powstał także prezentowany portret Stefanii z domu Marszew (Marchew) Tuwimowej (1894-1991), żony poety Juliana Tuwima. Stefanię, poznaną w Łodzi w 1911, poślubił Tuwim w roku 1919. Była jego wielką miłością, to jej poświęcił swe piękne wiersze, w tym młodzieńcze liryki z tomu Siódma jesień (1920). 

W lutym 1929 Tuwimowie bawili w Zakopanem i wtedy właśnie Stanisław Ignacy Witkiewicz narysował pastelowe portrety obojga. W liście do żony, 25 lutego meldował: Skończyłem Tuwimową. Nie był to jednak jedyny portret pani Stefanii, drugi (T. E + d) powstał prawdopodobnie już następnego dnia (zbiory Muzeum w Słupsku). Kilka dni wcześniej, 16 lutego, Witkacy sportretował także samego poetę (T. B + d; zbiory MNW).

Wszystkie te trzy portrety artysta określił jako typ B + d, co według Regulaminu Firmy Portretowej miało oznaczać: Spotęgowanie charakteru, graniczące z pewną karykaturalnością. Głowa większa niż naturalnej wielkości. Możliwość zachowania w portretach kobiecych „ładności”, a nawet pewnego jej spotęgowania w kierunku pewnego tzw. „demonizmu”. W przypadku prezentowanego portretu owa „ładność” musiała się wydać Witkacemu tak wyraźnie zaakcentowana, że obok oznaczenia T. B + D czerwoną kredką dopisał jeszcze + A, więc – wedle jego oceny – zbliżające ten portret ku rodzajowi najbardziej „wylizanemu”, z pewnym zatraceniem charakteru na korzyść upiększenia, względnie zaakcentowania „ładności”. 

Pozostałe adnotacje na obrazie - NΠ 8m +Cof – oznaczają, że jego autor od ośmiu miesięcy nie sięgał po alkohol, a podczas pracy nad portretem popijał kawę lub herbatę. 

Literatura:
- Stanisław Ignacy Witkiewicz 1883-1939, [teksty: R. Stanisławski. M. Porębski, L. Sokół, J. Degler], Museum Folkwang, Essen 31 X – 19 XII 1974, nr kat 45;
- M. Porębski, Interregnum . Studia z historii sztuki polskiej XIX i XX w., Warszawa 1975, il. 108;
- Literaci w portretach Witkacego [wstęp G. Martenko], Muzeum Literatury, Warszawa IX – XX 1975, nr kat. 12;
- „Polska” 1976, nr 3, il. na s. 8 [IrenaT.];
- Les portrais dans l’ouvre de Stanisław Ignacy Witkiewicz, Galerie Seine – Visconti, Paris 3 V – 30 VI 1978, s. 7, nr kat. 32;
- I. Jakimowicz, De la forme pure aux frontières de la conscience, [w:] Witkiewicz et la peinture „Cahier Witkiewicz” 1979, nr 2, il. 10;
- Stanisław Ignacy Witkiewicz 1885–1930. Katalog dzieł malarskich, oprac. Irena Jakimowicz przy współpracy Anny Żakiewicz, Muzeum Narodowe, Warszawa 1990, s. 100, poz. I 911;
- S. I. Witkiewicz, Listy do żony (1928−1931), [przygotowała do druku A. Micińska, opracował i przypisami opatrzył J. Degler], t. II., Warszawa 2007, list nr 311 z dn. 25 II 1929, s. 79, przypis 5 na s. 368.

więcej

Stanisław Ignacy Witkiewicz:

Stanisław Ignacy Witkiewicz (Warszawa 1885 - Jeziory na Wołyniu 1939) uczył się w domu pod kierunkiem ojca, Stanisława Witkiewicza. W 1903 zdał maturę we Lwowie. W 1904 zaczął podróżować, m.in. do Wiednia, Włoch, Monachium, Paryża, Londynu. W latach 1904-1910 odbywał studia w ASP w Krakowie u prof. Józefa Mehoffera, przerywane okresami nauki u Władysława Ślewińskiego. W 1914 wyjechał z ekspedycją Bronisława Malinowskiego do Australii, stamtąd zaś wprost do Petersburga, gdzie po wybuchu I wojny światowej zaciągnął się do wojska rosyjskiego. W Rosji był świadkiem rewolucji bolszewickiej. 

Po powrocie do kraju w 1918 został członkiem grupy „Formiści", z którą wystawiał w latach 1918-1922. W malarstwie tego okresu był najbliższy wcielenia w życie własnej teorii Czystej Formy, sformułowanej w czasie wojny (stosowała się ona również do dramatu). Obok Leona Chwistka był głównym teoretykiem ugrupowania. Po 1924 działał jako jednoosobowa „Firma Portretowa S. I. Witkiewicz’’ wykonująca portrety na zamówienie. Jednocześnie kontynuował twórczość literacką (dramaty, powieści) i filozoficzną, przede wszystkim zaś uprawiał spajającą wszystkie formy jego aktywności, docenioną dopiero u schyłku XX wieku „sztukę życia’’. Popełnił samobójstwo na początku II wojny światowej, nazajutrz po agresji sowieckiej na Polskę.

Data aukcji Nr kat Wywoławcza Uzyskana Zmień:
2015-12-06 68 30 000 zł 120 000 zł N/A PLN USD EUR