Agra Art | Aukcje

Aukcja Sztuki Dawnej czerwiec - 17 czerwca 2018

Obiekt w archiwum

[ status: zarchiwizowany ]
Tytuł:
KOSZYKARZ, 1805
Nr:
24786
Technika:
akwaforta, papier
Wymiary:
29.8 cm x 22.8 cm
Cena wywoławcza:
7 000 zł
Cena uzyskana:
7 000 zł
Informacje o dziele:

odcisk płyty: 29,8 x 22,8 cm (w świetle passe-partout: 28,7 x 22,2 cm)

 

sygn. na płycie po lewej, pod sceną centralną: M Płoński f 1805

 

Na odwrocie oprawy dwukrotnie odbity stempel kolekcji: ZBIORY | St. Szenica.

 

Proweniencja:

rycina ze zbiorów Stanisława Szenica (1904-1987) prawnika, pisarza, varsavianisty, kolekcjonera, darczyńcy na rzecz Muzeum im. J. Kasprowicza w Inowrocławiu; w latach siedemdziesiątych ofiarowana przezeń obecnemu właścicielowi.

 

 

„Uznawany za najlepszą graficzną pracę Płońskiego Koszykarz, daje nam zgrupowany na jednej rycinie przegląd niemalże całej twórczości i zainteresowań artysty /.../ Jasna w walorze, precyzyjnym konturem rysowana postać handlarza występuje na szarym w ogólnej tonacji tle sterty koszów, w których gęsto kładziona krótka kreska pozwala nam odczytać niemalże rodzaj splotu wikliny. Ciemna plama kapelusza tworzy centralny akcent walorowy kompozycji, wyodrębniając zarazem z tła twarz modela. [...] Marginesy ryciny wypełnia aż 12 drobnych kompozycji: znajdziemy tu zarówno scenki rodzajowe, rzadki u artysty szkic pejzażowy, jak i przede wszystkim pięknie rysowane i wnikliwie charakteryzowane głowy. Znajdziemy też [...] psy, będące tak częstym tematem grafiki Płońskiego“ (K. Czarnocka).

 

W twórczości artysty jest ta rycina „ukoronowaniem rodzajowej tematyki“, dziełem odznaczającym się „nie tylko ogromną precyzją kreski, ale i wielką subtelnością, i elegancją ujęcia, a także tak istotną dla Płońskiego charakterystyką psychologiczną“ (I. Jakimowicz).

 

Michał Płoński „robotą swoją najsłuszniej na nazwę polskiego Rembrandta zasłużył. Śmiałość, znajomość rysunku, prawda i życie, moc i ogień [...] są główne cechy jego robót, które wszędzie poszukują i popłacają. Każdy, nawet największy znawca na pierwszy rzut oka późniejsze dzieła Płońskiego, przypisuje Rembrandtowi, a dopiero po dłuższym wpatrzeniu się, rozeznać może, że je inna ręka, równie jak tamta biegła [...] utworzyła.“ (J. G. Pawlikowski, Wiadomość o rytownikach Polakach i cudzoziemcach u nas osiadłych, „Czasopism naukowy Księgozbioru Publicznego, im. Ossolińskich“, [Lwów] R. 2, 1829, z. 3, s. 115) „Płoński jest rysownikiem nieomylnym. Robotę jego cechuje niezwykła czystość i precyzja; ani jednej formy niepewnej, zamazanej czy zagubionej. W tym leży źródło elegancji jego rysunku. [...] Wszakże naturalny pociąg oddalił go z czasem od tematów raczej wulgarnych, ku którym miała pewną skłonność szkoła Norblina, i zbliżył do tych, które w sobie samych miały elegancję: do twarzy rasowych, postaci gibkich, strojów dobrze skrojonych. Mało jest w ówczesnej sztuce równie pięknych głów, jak te, które wyrył na marginesie swego Koszykarza z r. 1905.“ (Wł. Tatarkiewicz)

 

Jako wybitne dzieło grafiki polskiej początku XIX w. Koszykarz był wielokrotnie opisywany i reprodukowany. Do najważniejszych opracowań należą, m.in.:

 

– E. Rastawiecki, Słownik rytowników polskich tudzież obcych w Polsce osiadłych lub czasowo w niej pracujących, Poznań 1886, ss. 241-246; [o Koszykarzu na s. 246, nr kat. 33];

– W. Tatarkiewicz, Michał Płoński, Monografie artystyczne pod red. M. Tretera, Tom X, Warszawa 1929, s. 15, il. okładka oraz dwie ostatnie tablice;

– K. Czarnocka, Półtora wieku grafiki polskiej, Warszawa 1962, s. 61, il. na s. 60;

– I. Jakimowicz, Pięć wieków grafiki polskiej, MNW, Warszawa 1997, s. 58, 350, il. na s. 56, nr kat. 457;

 

– [A. Bernatowicz] Płoński Michał; [w:] Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających; malarze, rzeźbiarze, graficy, T. VII, Instytut Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2003; o Koszykarzu na s. 298; całość wraz z pełną bibliografią do 1999 r. na ss. 298-301.

więcej

Michał Płoński:

Michał Płoński - rysownik, grafik i malarz miniatur; najwybitniejszy - obok A. Orłowskiego - uczeń Jana Piotra Norblina w Warszawie, przejął od nauczyciela metodę bezpośredniej obserwacji natury i zainteresowania tematami rodzajowymi, nierzadko humorystycznie ujmowanymi.

W latach 1795-1799, towarzysząc mistrzowi, jeździł wraz z innymi uczniami do Nieborowa. W 1796/1797 przebywał we Włoszech, po powrocie nadal utrzymywał kontakt z Norblinem. W 1800 wyjechał za granicę - początkowo do Danii, później Holandii. Przez kilka lat mieszkał w Amsterdamie, gdzie doskonalił swą technikę akwaforty i prowadził studia nad grafiką Rembrandta. Tam też opracował i - w 1802 - wydał swe główne dzieło graficzne - tekę Recueil de 19 planches etudes des figures dessinees d’apres nature a Amsterdam en 1802 et gravees spirituellement a l’eau forte par M. Płoński a Paris (później jeszcze trzy wzbogacone wydania paryskie).

Po kilku latach artysta przeniósł się do Paryża, gdzie pracował w Gabinecie Rycin i wykonał wiele akwafort, będących kopiami obrazów Rembrandta i innych mistrzów dawnego malarstwa. Malował też miniaturowe portrety. W 1810 wrócił do Warszawy, przez pewien czas uczył rysunku w Nieborowie i malował miniatury.
Dalszą jego twórczość uniemożliwiła choroba psychiczna; artysta zmarł w warszawskim szpitalu księży Bonifratrów. Z prac jego znane są przede wszystkim rysunki i ryciny; największy ich zbiór, przejęty z Nieborowa znajduje się w Muzeum Narodowym w Warszawie, szereg prac także w zbiorach Gabinetu Rycin Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego, w Muzeum Narodowym w Krakowie, Bibliotece Ossolińskich i kolekcjach innych muzeów czy bibliotek.
Data aukcji Nr kat Wywoławcza Uzyskana Zmień:
2018-06-17 13 7 000 zł 7 000 zł N/A PLN USD EUR