Agra Art | Aukcje

Aukcja Sztuki Współczesnej - 23 marca 2025

Obiekt w archiwum

[ status: zarchiwizowany ]
Tytuł:
PASYM – JESIEŃ, 2003
Nr:
33709
Technika:
olej, płyta
Wymiary:
42 cm x 52 cm
Cena wywoławcza:
60 000 zł
Cena uzyskana:
-
Informacje o dziele:

42 x 52 cm - wym. w świetle oprawy

sygn. l.d.: DUDA GRACZ. 2915/03.

na odwr. śr.: nalepka autorska z danymi obrazu

 

Jerzy Duda Gracz był wielkim piewcą piękna polskiego krajobrazu. Jak wspomina Tadeusz Nyczek, pierwsze małe pejzażyki, dźwięczne i piękne jak poranne niebo nad jeziorem, tworzył już w latach 60. Nie były pokazywane publiczności, stanowiąc niedostępny dla widzów i krytyki intymny obszar malarstwa. Z czasem pejzaże całkowicie wyparły obecną w oficjalnym nurcie publicystykę i prześmiewczą ilustrację przywar narodowych. Uporządkowane zostały w dwa obszerne cykle: Obrazów prowincjonalno-gminnych (od 1986 roku) i Chopinowi (1999-2003). Powstawały na bazie notatek, szkiców i fotografii sporządzonych podczas pobytów na plenerach w różnych częściach kraju. W pierwszym z nich artysta starał się utrwalić widoki odchodzącej w zapomnienie, peryferyjnej Polski, w drugim podjął się plastycznej interpretacji muzyki Fryderyka Chopina. Oba – reprezentując dojrzałą fazę twórczości artysty – noszą liczne podobieństwa zarówno w zakresie tematyki jak i stylu. Sztafażem są najczęściej bliskie fantasmagorii postacie-widma, nierzadko też rodzime ptactwo będące cytatem z XIX-wiecznych pejzaży Józefa Chełmońskiego, „mistrza duchowego“ malarza. Niezwykła nastrojowość i subtelność tych „portretów“ przyrody była konsekwencją określonego sposobu malowania. W 2000 roku artysta mówił o tajnikach swego warsztatu: W ostatnich latach, kiedy ledwie naszkicuję obraz, gdy tylko pojawi się i odrobinę zmaterializuje jego idea – kończę pracę, bo zależy mi, żeby wyglądał jak duch, jak cień, jak szept (...) Jednocześnie często i uporczywie pokrywam przejrzyste płaszczyzny obrazu punktami, kleksami i plamami gęstej, olejnej farby, pełniących rolę stygmatycznych znaków i resztek tego, co materialne, czyli na śmierć skazane. O kolorze nie mam się co rozpisywać. Monochromatyczność i asceza barw, z małymi wyjątkami, nie ulega zmianom. (J. Duda Gracz, Zapiski o życiu i sztuce przemijania [w:] Obrazy prowincjonalno-gminne. Kresy polskie 2000, Muzeum Śląskie, marzec-kwiecień 2000, red. M. Branicka, Katowice 2000, s. 7-8).

Prezentowany w katalogu obraz to pełne melancholii przedstawienie malowniczych okolic Pasymia – mazurskiego miasta położonego między trzema jeziorami: Kalwą, Leleskim i Gromem. Artysta bezbłędnie zarejestrował impresjonistyczną urodę wycinka natury. Jesienna monotonia szarości i przejrzałej zieleni jest przełamana ciepłymi, ugrowymi akcentami nadwodnej roślinności. Przekwitające kwiaty są ostatnimi przejawami odchodzącego lata, podobnie jak wzbijająca się w powietrze czapla. Ten ptak, będący symbolem narodzin i odrodzenia, wnosi powiew optymizmu: pożegnanie z latem, choć nieuchronne, nie jest ostateczne. Odwoływanie się do rytmu pór roku, tak znamienne dla późnego malarstwa Dudy Gracza, było kluczem do przekazania uniwersalnych prawd o życiu i przemijaniu. Inny charakter mają powstałe w tym samym roku pozostałe pasymskie widoki, które weszły w skład monumentalnej serii Chopinowi i stanowiły tło dla mazurków kompozytora (zob. m.in. Obraz 2845. Pasym. Mazurek nr 1 G-dur bez opusu, 2003). Są synestezyjnym przełożeniem dźwięków na kolory i kształty, próbą pochwycenia w formę podziwianej muzyki. Swoistą muzyczność można dostrzec także w Pasymiu – jesieni, który – choć nie został poświęcony konkretnemu utworowi Chopina – równie przekonująco oddaje emocjonalny stosunek Dudy Gracza do polskiego pejzażu.

 

 

więcej

Jerzy Duda Gracz:

Jerzy Duda Gracz (Częstochowa 1941 - Łagów 2004) - malarz, rysownik, scenograf, pedagog. Dyplom w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie na Wydziale Grafiki w Katowicach otrzymał w 1968. W latach 1976-82 był wykładowcą tej uczelni, następnie profesorem Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Wykładał również w Europejskiej Akademii Sztuk w Warszawie (1992-2001). 

Jego malarstwo charakteryzuje się wirtuozerią warsztatową i dbałością o szczegóły. Uprawiał sztukę w szeroko pojętej konwencji realistycznej z dominującą deformacją postaci i groteską. Tworzył świat o demaskatorskim charakterze, posługując się językiem publicystyki i alegorii. Jest autorem kilku większych realizacji m.in. plafonu „Przemienienia” w kościele w Toporowie (1995) oraz cykli „Golgota Jasnogórska“ w klasztorze OO Paulinów w Częstochowie (2000/2001).
Artysta ma w swoim dorobku ponad 180 wystaw indywidualnych w kraju oraz za granicą (m.in. w Berlinie, Londynie, Paryżu, Moskwie, Rzymie, Wiedniu, Florencji, Düsseldorfie, Chicago, New Delhi, Monachium, Nowym Jorku i in.). Uczestniczył w około 300 wystawach ogólnopolskich i międzynarodowych prezentacjach sztuki polskiej. Reprezentował Polskę m.in. na XLI Biennale Sztuki w Wenecji w 1984, na XX i XXI Światowych Targach Sztuki w Kolonii w 1986 i 1987 oraz na EXPO ’92 w Sewilli.
Obrazy Jerzego Dudy Gracza znajdują się w kolekcjach Muzeum Narodowego w Warszawie, Krakowie, Poznaniu, Wrocławiu i Gdańsku, w Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Collegium Maius w Krakowie, Muzeum Ziemi PAN w Warszawie, w zbiorach sztuki na Jasnej Górze w Częstochowie i w innych muzeach okręgowych i miejskich oraz w kolekcjach prywatnych, m.in. W. Ochmana i W. Fibaka; za granicą - w zbiorach Uffizi we Florencji, w Muzeum im. Puszkina w Moskwie, Muzeum Miejskim w Gandawie, w Fundacji „BAWAG“ w Wiedniu i Kolekcji Watykańskiej oraz w galeriach i kolekcjach Austrii, Belgii, Czech, Danii, Francji, Holandii, Izraela, Japonii, Kanady, Meksyku, Norwegii, Rosji, Szwecji, Szwajcarii, USA, Wenezueli, Wielkiej Brytanii, we Włoszech i na Węgrzech.

Data aukcji Nr kat Wywoławcza Uzyskana Zmień:
2025-03-23 132 60 000 zł - N/A PLN USD EUR