sygn. p.d.: F. M. Wygrzywalski 1924 | „W natchnieniu“

Prezentowana kompozycja Feliksa Michała Wygrzywalskiego ukazuje artystę we wnętrzu kościelnej nawy, podczas pracy nad monumentalnym freskiem przedstawiającym Mojżesza. Intensywne światło padające na jego plecy sprawia, że biała koszula malarza staje się jednym z najbardziej wyrazistych i dominujących elementów obrazu. Dzięki temu zabiegowi postać twórcy wyraźnie odcina się od otoczenia i skupia uwagę widza, podkreślając centralną rolę artysty w procesie tworzenia. Towarzyszące mu postaci – przypominające muzy lub wizje rodzące się w wyobraźni malarza – zostały potraktowane znacznie subtelniej. Ich szaty pozbawione są tak silnych kontrastów światłocieniowych, przez co sylwetki wydają się niemal przezroczyste i niematerialne. Wygrzywalski świadomie przeciwstawia więc realną, fizyczną obecność artysty ulotnym postaciom inspiracji, które zdają się jedynie zjawiać na granicy snu, wyobraźni i twórczego uniesienia.

Artysta siedzi samotnie na rusztowaniu przed monumentalną ścianą, szkicując ogromną postać Mojżesza trzymającego jedną z kamiennych tablic z przykazaniami. Cisza kościelnej nawy i skupienie malarza podkreślają samotność procesu twórczego – momentu, w którym artysta pozostaje sam wobec własnej wizji. Fizycznie odizolowany od świata, pogrążony jest całkowicie w świecie wyobraźni, a jego myśli zdają się krążyć wokół pojawiających się obok nierealnych postaci. Po prawej stronie kompozycji wyłaniają się eteryczne figury – unoszące się, teatralnie upozowane kobiety przypominające muzy, alegorie lub zjawy rodzące się z artystycznej inspiracji. Nie są one realistycznymi postaciami, lecz raczej projekcją twórczej świadomości malarza. Wygrzywalski ukazuje w ten sposób sam akt kreacji jako proces niemal mistyczny, balansujący pomiędzy rzeczywistością a światem wizji.

W obrazie szczególną rolę odgrywa światło. Artysta buduje nim nie tylko formę, lecz również duchowy wymiar przedstawienia. Charakterystyczna dla Wygrzywalskiego delikatna gama barwna tworzy atmosferę skupienia i poetyckiej melancholii.
Kompozycja zdradza również fascynację artysty sztuką włoską, poznaną podczas pobytów w Italii. Studia nad renesansowym i barokowym malarstwem nie pozostały bez wpływu na jego sposób myślenia o figurze, przestrzeni i dekoracyjności obrazu.

Dzieło można odczytywać jako metaforę losu artysty – samotnego twórcy, który w ciszy próbuje nadać materialny kształt ulotnym wizjom rodzącym się w jego wyobraźni. Wygrzywalski ukazuje tutaj malarstwo nie tylko jako rzemiosło, ale jako akt duchowego przeżycia i dialogu z własną inspiracją.