Agra Art | Aukcje

Aukcja Sztuki Dawnej - 18 października 2026

Stanisław Ignacy Witkiewicz, TE ARII VAHINE WG PAULA GAUGUINA / KOMPOZYCJA Z 5 POSTACIAMI, ok. 1911
  • wymiar w ramie 67 x 85 cm

Tytuł:
TE ARII VAHINE WG PAULA GAUGUINA / KOMPOZYCJA Z 5 POSTACIAMI, ok. 1911
Nr:
35047
Technika:
olej, płótno
Wymiary:
60 cm x 79 cm
Cena w galerii:
240 000 zł
Informacje o dziele:

u dołu po prawej: Gauguin | 1896 | TE ARII Vahine

Do obrazu dołączona ekspertyza dr Anny Żakiewicz z września 2026 r.

 

Witkacy uczył się malarstwa poprzez kopiowanie uznanych dzieł. W dzieciństwie (ok. 1892 r.) wykonał kopię obrazu ojca Sadzawka w lesie, zatytułowaną Wnętrze lasu (obecnie  w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu). W późniejszych latach jego głównym mistrzem stał się Paul Gauguin, na co wpływ miała wiedeńska wystawa pośmiertna słynnego symbolisty z 1907 r. oraz należący do kręgu malarzy skupionych wokół Gauguina Władysław Ślewiński, u którego Witkacy pobierał lekcje malarstwa.

W obrazie Te Arii Vahine Gauguina Witkacy dostrzegł najpełniejszą realizację własnych przemyśleń na temat harmonii barwnej, stanowiących filar jego teorii sztuki (którą opublikował w 1919 roku w rozprawie Nowe formy w malarstwie i wynikające stąd nieporozumienia). Zanim jednak doszło do analizy teoretycznej, sprawdził te zagadnienia w praktyce, malując kopię płótna Gauguina, które uznał za wzorcowe rozwiązanie natężonych harmonii i dysharmonii kolorystycznych. Być może posłużył się tu szkicem z zaznaczeniem barw, który mógł wykonać podczas wystawy w Wiedniu, lub reprodukcją fotograficzną.

Malując na awersie istotną dla swoich rozważań teoretycznych kopię obrazu Gauguina, Witkacy wykorzystał płótno z nieukończoną kompozycją na odwrociu. Znajduje się tam szkic karykaturalnych postaci (tzw. „potworów“), przedstawiający prawdopodobnie osoby z kręgu towarzyskiego artysty. Przedstawienie to nawiązuje zapewne do bohaterów powieści Tadeusza Micińskiego Nietota (1910) oraz utworu samego Witkacego – 622 upadki Bunga, czyli Demoniczna Kobieta.

Sposób ujęcia postaci wpisuje się w stylistykę twórczości malarza po 1910 roku i wykazuje analogie do kompozycji z 1911 roku, znajdującej się obecnie w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie. Pozwala to datować nieukończony szkic na lata 1910-1911, natomiast powstałą po nim kopię według Gauguina – na około 1911 rok.

Zarówno awers, jak i rewers stanowią wartościowy przykład młodzieńczej twórczości Witkacego oraz ilustrują mechanizm formułowania jego autorskiej teorii Czystej Formy.

Wg ekspertyzy dr Anny Żakiewicz

więcej
Informacje dodatkowe:
Pochodzenie

Obraz pochodzi od rodziny Eugenii Dunin-Borkowskiej – przyjaciółki i wielokrotnej modelki portretów Witkacego.
Była ona właścicielką sporej kolekcji jego młodzieńczych prac, której duża część szczęśliwie przetrwała do naszych czasów dzięki jej spadkobiercom.

Obraz wystawiany, wzmiankowany i reprodukowany m.in. w:

– Stanisław Ignacy Witkiewicz 1885-1939. Katalog dzieł malarskich, oprac. Irena Jakimowicz przy współpracy Anny Żakiewicz, Warszawa 1990, poz. I 257, repr. 14;

– Anna Żakiewicz, Przestrzeń barwna Czystej Formy. Kolor w teorii i praktyce twórczej Stanisława Ignacego Witkiewicza, „Przestrzenie Teorii“ 2010, nr 14, s. 123-134, repr.;

– Anna Żakiewicz, Młodość chłopczyka. O wczesnej twórczości Stanisława Ignacego Witkiewicza, Gdańsk 2014, s. 197-198, repr. 157.

Stanisław Ignacy Witkiewicz:

Stanisław Ignacy Witkiewicz (Warszawa 1885 - Jeziory na Wołyniu 1939) uczył się w domu pod kierunkiem ojca, Stanisława Witkiewicza. W 1903 zdał maturę we Lwowie. W 1904 zaczął podróżować, m.in. do Wiednia, Włoch, Monachium, Paryża, Londynu. W latach 1904-1910 odbywał studia w ASP w Krakowie u prof. Józefa Mehoffera, przerywane okresami nauki u Władysława Ślewińskiego. W 1914 wyjechał z ekspedycją Bronisława Malinowskiego do Australii, stamtąd zaś wprost do Petersburga, gdzie po wybuchu I wojny światowej zaciągnął się do wojska rosyjskiego. W Rosji był świadkiem rewolucji bolszewickiej. 

Po powrocie do kraju w 1918 został członkiem grupy „Formiści", z którą wystawiał w latach 1918-1922. W malarstwie tego okresu był najbliższy wcielenia w życie własnej teorii Czystej Formy, sformułowanej w czasie wojny (stosowała się ona również do dramatu). Obok Leona Chwistka był głównym teoretykiem ugrupowania. Po 1924 działał jako jednoosobowa „Firma Portretowa S. I. Witkiewicz’’ wykonująca portrety na zamówienie. Jednocześnie kontynuował twórczość literacką (dramaty, powieści) i filozoficzną, przede wszystkim zaś uprawiał spajającą wszystkie formy jego aktywności, docenioną dopiero u schyłku XX wieku „sztukę życia’’. Popełnił samobójstwo na początku II wojny światowej, nazajutrz po agresji sowieckiej na Polskę.

Data aukcji Nr kat Wywoławcza Uzyskana Zmień:
2026-10-18 60 200 000 zł - N/A PLN USD EUR