Agra Art
Galeria Ofertowa

WIATRAK – STUDIUM DO OBRAZU OLEJNEGO OPUSZCZONY WIATRAK, 1883

akwarela, papier naklejony na tekturę, 19 x 21,5 cm (w świetle passe-partout)

sygn. śr.d.: JS oraz napis ręką autora: Namalowany i wystawiany Wiatrak | 1883

Na odwrocie tektury odręczny napis ręką Feliksa Mangghi-Jasieńskiego: Wiatrak Stanisławskiego | Feliks Jasieński

Pochodzenie: dawniej w zbiorach Feliksa Mangghi Jasieńskiego (1861-1929).

Opuszczony wiatrak uznać można za dzieło zawierające credo artystyczne Stanisławskiego, deklarację zarówno interesującej go formy, jak i treści, którym pozostanie wierny do końca swych dni: to Ukraina, zwana przez Stanisława Witkiewicza ziemią marzeń, fascynować go będzie przez całe życie przestrzenią i światłem.

Stefania Krzysztofowicz-Kozakowska, Jan Stanisławski i jego uczniowie, wyd. Kluszczyński, Kraków 2015, s. 9

Opuszczony wiatrak to najwcześniejszy ze znanych pejzaży Jana Stanisławskiego. Wiesław Juszczak pisał o nim: w lapidarnym skrócie pozwala nam poznać tę drogę, którą artysta z początku zamierzał iść, i którą rychło porzucił. Była to droga bliska malarstwu alegorycznemu (W. Juszczak, Jan Stanisławski, Wydawnictwo Ruch, Warszawa 1972, s. 78). Autor dalej wymienia kilka szkiców do tego obrazu – leżący na stepie szkielet krowy, bodiak oraz zrujnowany wiatrak. Dwa pierwsze dzieła znajdują się obecnie w kolekcjach muzealnych.

Oferowana akwarela natomiast pochodzi ze zbiorów Feliksa Mangghi-Jasieńskiego, jednego z najsłynniejszych, a zarazem najbardziej zasłużonych polskich kolekcjonerów. Swoją liczącą ponad 15 000 eksponatów kolekcję, w której znajdował się, m.in. Szał Podkowińskiego, a także arcydzieła tak wybitnych twórców jak Malczewski, Wyczółkowski czy Wyspiański – przekazał Muzeum Narodowemu w Krakowie.

Obraz wystawiany:

– Legendarna Młoda Polska. Malarstwo przełomu XIX i XX wieku z kolekcji rodzinnej, opr. Stefania Krzysztofowicz-Kozakowska, Elżbieta Charazińska, Muzeum Podlaskie w Białymstoku, 4 XI 2016 – 19 II 2017, kat. 54, il.