sygn. p.d.: Józef Brandt

W załączeniu ekspertyza p. Adama Konopackiego z dn. 25 IX 2011

Ten brawurowo namalowany obraz pochodzi z wcześniejszego okresu twórczości Józefa Brandta, ale już z czasów jego pobytu w Monachium, gdzie artysta podjął studia w 1863 roku. Powstał zapewne jeszcze przed rokiem 1869, jako malarski szkic do większej kompozycji Jarmark w Krakowskiem, znanej nam tylko z drzeworytniczej reprodukcji zamieszczonej w warszawskim piśmie „Kłosy“ w roku 1869 (zobacz: „Kłosy“ 1869, 2. półrocze, il. drzeworytnicza na s. 260 [ryt. Jan Styfi]). Artysta zaprezentował ten obraz na Wystawie Powszechnej w Monachium w tymże 1869 roku; obecne miejsce jego przechowywania nie jest znane. Tym ciekawsze jest więc pojawienie się niniejszego malarskiego szkicu do zaginionego Jarmarku.

Dodatkowo można wspomnieć wzmiankę z listu Juliusza Kossaka do Marcina Olszyńskiego, z informacją, że Jarmark w Krakowskiem był „rysowany na drzewie przez Gierymskiego Aleksandra“ i ten właśnie rysunek stał się podstawą do - wyżej wymienionej - drzeworytniczej reprodukcji w „Kłosach“ (list z 5 IX 1869 [w:] H. Stępień, M. Liczbińska, Artyści polscy w środowisku monachijskim w latach 1828-1914. Materiały źródłowe, Warszawa 1994, s. 129).

Podjęta tu tematyka rodzajowa, ze sceną osadzoną w polskich realiach (architektura, ludzie, obyczaj, strój), zawsze była przedmiotem zainteresowań artysty. Zajął się nią wcześnie - „w młodości spędzał wakacje u swego wuja, Adama Helblicha, w Konarach koło Radomia. W okolicach tych jest wiele zabytków dawnej architektury, które lubił szkicować w czasie wędrówek z przyjaciółmi po okolicznych miasteczkach. Podczas tych letnich wypraw trafiał nieraz na jarmarki, pociągające swym gwarem, ruchem i barwnością. Te folklorystyczne upodobania Brandta budziły zainteresowania cudzoziemców, którzy już przed rokiem 1870 kupowali obrazy przedstawiające sceny jarmarczne wieśniaków z okolic Opoczna, z Podlasia i Podola.“ (cytowane za: J. Derwojed, Józef Brandt, Warszawa 1960, s. 23).