Portret Mikołaja Kopernika [właściwie Johannesa Stoefflera]

Wspólpraca I. Mittannour Chamahista (?)

Wymiary odcisku płyty: 15,6 x 11,5 cm; cała karta: 27 x 19,8 cm

Popiersie w lewym profilu w owalnej ramce, na wysokości ust inskrypcja: „Spes mea in Deo Jesu”. U góry po lewej rysunek systemu heliocentrycznego, a pod nim trzy płonące pochodnie ułożone w trójkąt. Po prawej tarcza z krzyżem biskupim. 

U dołu napis w czterech wersach: DOMNUS [!] NICOLAUS COPERNICUS, SACERDOS, CANONICUS | REGULARIS, ASTRONOMORUM KORYPHAEUS | Ex Authentico Prototypo Erasmi Reinholdi, COPERNIC Trutinat Terrae, Lunae que Labores, | Sidereas Monstrat Pausas, Abstrusaque Pandit. Faciebat I. Mittannour Chamahista. Moncornet Excudit.

Ciekawa rycina, będąca świadectwem dawnej omyłki, która przez lata powtarzała się w ikonografii kopernikańskiej. Wbrew objaśniającemu ją napisowi, rycina wcale nie przedstawia Mikołaja Kopernika, ale Johannesa Stoefflera (1452-1531), niemieckiego matematyka i astronoma. Wykonana została według starszej grafiki z wizerunkiem Stoefflera, zamieszczonej w dwóch edycjach dzieła Nicolausa Reusnera „Icones sive imagines virorum literis illustrium...” (wydania 1589 i 1590), a później przetworzonej jeszcze w podobnej pracy Jeana-Jacquesa Boisarda „Bibliotheca Chalcographica, hoc est Virtute et eruditione clarorum Virorum Imagines” (1652-1669). Ciekawe, że w obu tych wydawnictwach znajdował się także portret Kopernika. 

Te popularne ryciny służyły za wzór późniejszym artystom; przypuszczać można, że był wśród nich rytownik pracujący przy jakimś dziele - wymienionego w podpisie - astronoma Erasma Reinholda. Zapewne wówczas pomylono oba wizerunki i portret Stoefflera mylnie połączono z osobą Mikołaja Kopernika. Raz popełniona omyłka miała następstwa w pracach późniejszych artystów; wśród nich byli również autorzy prezentowanej tu ryciny. Ten błąd powtórzył także polski artysta Antoni Oleszczyński (1794-1879) w swojej znakomitej grafice z 1843 roku. 

Egzemplarze prezentowanej tu ryciny znajdują się, m. in. w zbiorach Biblioteki PAN w Kórniku czy w Muzeum Mikołaja Kopernika we Flomborku. 

Uwaga bibliograficzna: problem „zmyślonych wizerunków” Mikołaja Kopernika szeroko omówił ks. Ignacy Polkowski. Późniejsze opracowania odnoszą się do jego pracy: - Kopernikijana czyli materiały do pism i życia Mikołaja Kopernika zebrał ks. Ignacy Polkowski Gniezno 1875, T. III, s. 259-267.

I. Mittannour Chamahista -  rysownik bądź rytownik wymieniony w podpisie jako współautor ryciny współpracujący – pozostaje postacią enigmatyczną.