sygn. l.d: JÓZEF CHEŁMOŃSKI | 1906

na odwrocie na dolnej listwie krosna nalepka (druk, tusz): [.]103 Autor Chełmoński Józef | [tytuł zniszczony] Rodzaj dzieła ol | Własność [nazwisko nieczytelne] Data nadesłania 192[-] | N-Świat 21.

Prezentowany tu Kosynier – wizerunek młodego mężczyzny w krakowskiej sukmanie, trzymającego osadzoną na sztorc kosę – powstał w roku 1906, jako studium do dużego płótna p.t. Racławice lub Modlitwa kosynierów przed bitwą (olej na płótnie, 172 x 244 cm; Muzeum Narodowe we Wrocławiu), nad którym Chełmoński wówczas pracował (fot. obok).

Do postaci Kosyniera z naszego obrazu zachował się ołówkowy szkic, rysunek ze szkicownika artysty przechowywanego w Muzeum Mazowsza Zachodniego w Żyrardowie (ołówek, papier, 31,6 x 24,7 cm; Album SZKICE JÓZEFA CHEŁMOŃSKIEGO, karta 9 rewers, nr inw. MŻ/S/37).

Obraz był pokazany w roku 1927 na wystawie w warszawskim Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych, jako jeden ze Studiów i szkiców, wymienionych w katalogu pod wspólnym numerem 101. Dokładniejszą informację o owych Studiach podaje Sprawozdanie Komitetu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie za rok 1927, gdzie obraz wymieniony jest jako Szkic do Kosyniera.

Za informacje o obrazie dziękujemy p. Tadeuszowi Matuszczakowi, wybitnemu znawcy twórczości Chełmońskiego i autorowi licznych prac o artyście.

Obraz wymieniony i reprodukowany:

– Przewodnik No 25 po wystawie Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych, Wystawy obrazów Wojciecha Gersona, Józefa Chełmońskiego, TZSP Warszawa 1927, s. 29, nr kat. 101 [tu jako jeden ze Studiów i szkiców; por. niżej – Sprawozdanie Komitetu...];

– Sprawozdanie Komitetu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie za rok 1927, s. nlb. 36 [tu wymienione z tytułu także studia i szkice, m.in. Szkic do Kosyniera];

– T. Matuszczak, Józef Chełmoński, Wyd. Kluszczyński, Kraków 2003, il. na s. 114.