Znany również pod tytułem U brodu

sygn. p.d.: Józef Brandt | z Warszawy | Monachium

Na odwrocie, na krośnie trzy małe nalepki z wpisanymi atramentem liczbami: 328, 472, 29[.]; na dolnej listwie krosna wymiary (czarnym flamastrem): 45,5 x 60,5 cm; w l.d. narożniku krosna nieczytelna okrągła pieczęć; ponadto na górnej listwie ramy nalepka aukcyjna Agra-Art z 2007 r.

Pochodzenie:

– w latach 80. i na początku 90. kolekcja Stanisława Jordanowskiego (1914-1993), prezesa instytutu Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku;

– kolekcja prywatna USA;

– kolekcja prywatna, Polska; zakupiony na aukcji Agra-Art 9 XII 2007.

Obraz reprodukowany w:

– S. Jordanowski, Vademecum malarstwa polskiego, New York 1988, s. 252, il. 26;

– S. Jordanowski, Vademecum malarstwa polskiego w USA, Wrocław 1996, s. 47, il. 27 na s. 48 (tytuł U brodu);

– E. Micke-Broniarek, Tematy rodzajowe w malarstwie Józefa Brandta /Genre themes in Józef’s Brandt’s painting [w]: Józef Brandt (1841-1915). Między Monachium a Orońskiem /Between Munich and Orońsko, red. M.Bartoszek, Orońsko 2015, s. 19, il. na s. 20, 118;

– Józef Brandt 1841-1915, Muzeum Narodowe w Warszawie 2018, red. naukowa E. Micke-Broniarek, tom 2, dział I. Malarstwo, s. 270, nr kat. I.228.

Z dzikich pól to obraz przedstawiający charakterystyczną dla dojrzałego okresu twórczości Józefa Brandta, scenę ze zbrojnym jeźdźcem ukazanym na tle pejzażu z oddziałami wojska widocznymi w oddali. Jak zawsze, w obrazach monachijskiego mistrza, można zaobserwować niezwykłą precyzję w opracowaniu zarówno historycznego stroju, jak i uzbrojenia. Prezentowane płótno łączy się z większym zespołem prac artysty z – ujętymi na pierwszym planie – konnymi żołnierzami różnej broni i barwy przedstawianymi bądź na tle obozowiska, bądź też na tle oddziałów wojska ciągnących przez równinne pola. Można tu przytoczyć wiele przykładów podobnych rozwiązań kompozycyjnych zamkniętych w niby „przypadkowym kadrze“, z postaciami i końmi wychodzącymi poza granice płótna. Przykładami mogą być prezentowane na naszych aukcjach dzieła Chorąży, Furażer, czy Chorąży królewski.

Malarstwo Brandta charakteryzuje się wyjątkowym połączeniem realizmu, dynamizmu i dbałości o szczegół historyczny. Artysta zawsze dużą wagę przykładał do wiernego odtwarzania wszelkich realiów, malując korzystał z autentycznych rekwizytów. Był zbieraczem-kolekcjonerem, zgromadził mnóstwo polskich i orientalnych akcesoriów pomocnych przy malowaniu. W jego monachijskiej pracowni, nazywanej „Wschodnią“, był, m.in. namiot turecki, różnorodna broń, rzędy końskie, siodła, czapraki, kilimy, wschodnie instrumenty muzyczne i przeróżne inne zabytkowe przedmioty.

Z dzikich pól zwraca uwagę realistyczną precyzją w opracowaniu historycznego stroju oraz uzbrojenia. Na obrazie pierwszoplanowy jeździec został ukazany na karym koniu. W prawej ręce trzyma ściągnięte wodze, a lewą dłoń ma wsuniętą za ozdobny pas. U boku widoczna jest, zawieszona na rapciach, szabla typu wschodniego.

Twórczość Brandta skupia się niemal wyłącznie na tematyce historycznej i militarnej, z wyraźnym upodobaniem do XVII w., okresu świetności I Rzeczypospolitej, zwłaszcza na jej wschodnich, kresowych rubieżach. Obrazy te, gloryfikowały siłę rycerskiego ducha i bohaterstwo. Artysta z pasją przedstawiał sceny z wojen kozackich, tureckich i szwedzkich. Choć był mistrzem dynamicznych kompozycji, a konie i jeźdźcy na jego płótnach często byli uchwyceni w gwałtownych skrótach i porywających pozach, to artysta również słynął z bardziej statycznych konnych portretów. Doskonale posługiwał się światłem i kolorem, często stosując żywe, nasycone barwy, które podkreślały malowniczość scen. W przedstawieniach stepu potrafił uchwycić ulotną aurę świetlną i kolorystyczną zależną od pory dnia i roku.

Choć Józef Brandt tworzył głównie w Monachium i dla zachodnioeuropejskiej klienteli, to pozostał głęboko związany z polską kulturą i historią, co uczyniło jego styl rozpoznawalnym i cenionym nie tylko w Polsce, ale i na arenie międzynarodowej.