sygn. p.d.: Kikoine

Na odwrocie na dolnej listwie krosna nalepka z kodem kreskowym i numerem: 03077153; obok nalepka z numerem (czarnym flamastrem): KR092 | L/31.

Obraz reprodukowany i opisany:

- E. Roditi, M. Mann, J. Yankel, Kikoine, Edition d’Art H. Piazza, Paris 1973, nr kat. 108, il. s. 248.

Malarstwo pejzażowe Michela Kikoine’a jest jednym z najbardziej wyrazistych przykładów twórczości nurtu ekspresjonistycznego w ramach École de Paris, który współtworzył z takimi artystami jak Chaim Soutine i Pinchus Krémegne. Paryż na przełomie XIX i XX wieku był miejscem, w którym artyści różnych narodowości, cieszyli się dużą wolnością twórczą. To pozwoliło Kikoine’owi na rozwinięcie swojego autorskiego języka malarskiego i uniezależnienie się od oficjalnych akademickich stylów. Przyjaźń i bliskość z innymi kluczowymi postaciami, wspomnianymi już Soutinem i Krémegnem, których poznał jeszcze przed wyjazdem do Paryża, miała decydujące znaczenie. Twórczość tej trójki, uczęszczającej wspólnie do Szkoły Rysunkowej w Wilnie, jest często rozpatrywana łącznie ze względu na podobny rodzaj gwałtownej, emocjonalnej ekspresji widocznej zarówno w pejzażach, jak i portretach. Wileńskie trio, wprowadziło do paryskiej sztuki typ malarstwa ekspresjonistycznego, będącego specyficznym połączeniem kresowej empatii i emocjonalnego temperamentu. W Paryżu natomiast zetknęli się bezpośrednio z postimpresjonizmem van Gogha, czy Cézanne’a oraz z wczesnym kubizmem, które dostarczyły im narzędzi do stylizacji i geometryzacji form.

Prezentowany Pejzaż Kikoine’a nie odwzorowuje wiernie natury, lecz charakteryzuje się głębokim subiektywizmem, odzwierciedlającym stan emocjonalny artysty. Pejzaż ukazuje jego indywidualny styl, który charakteryzował się dynamicznymi pociągnięciami pędzla, bogatą fakturą i żywiołową paletą barw, łącząc wpływy rosyjskiej tradycji pejzażu z ekspresjonizmem. Spośród szkół ówczesnego malarstwa francuskiego, Kikoine jest bardziej zbliżony do tej, która pozostała wierna stylowi Renoira. W jego dziełach widoczniejsze jest zainteresowanie kolorem niż wnikliwą analizą formy, jak w przypadku szkoły Cézanne’a. Linie poruszają się szybko, tworząc gwałtowne zakręty, przypominające niekiedy styl van Gogha, wspierając się nawzajem, aż do uzyskania kompletnego obrazu.

Silna deformacja i synteza formy zastosowana przez artystę podkreślała dynamikę jego pejzażu. Linia horyzontu i perspektywa są chwiejne, a elementy architektoniczne i rośliny wokół wydają się być poddane wewnętrznym wibracjom. Deformacja ta służy odzwierciedleniu emocji, które towarzyszyły artyście w czasie pleneru. Malarz używa nasyconej, intensywnej palety barw, która również stała się narzędziem ekspresji. W prezentowanym płótnie widoczna jest, charakterystyczna dla Kikoine’a, wyrazista faktura farby nakładanej impastowo, swobodnymi, dynamicznymi pociągnięciami pędzla. Taki sposób malowania dodawał dramaturgii jego krajobrazom.

Malarstwo pejzażowe Kikoine’a jest subiektywnym i pełnym emocji odwzorowaniem natury, ukształtowanym przez ekspresjonistyczne tendencje École de Paris. Łączy ono wschodni temperament z formalnymi zdobyczami postimpresjonizmu i kubizmu francuskiego, tworząc unikalne, czasem niepokojące wizje świata, w których kolor i faktura dominują nad treścią.