sygn. p.d.: Józef Simmler | 18 [...]

Wychowanie Zygmunta Augusta przy matce między kobietami Józef Simmler namalował na zlecenie Kazimierza Podhorskiego (1831-1898), zamożnego ziemianina, podróżnika i kolekcjonera. Według Słownika artystów obraz prezentowany na wystawie pośmiertnej Simmlera w 1868 r. jako własność Joanny z Petzoldów Lilpopowej (1831-1908), był repliką tejże kompozycji, pochodzącą od rodziny artysty. Za życia artysty to duże (128 x 175 cm) płótno wystawiane było dwukrotnie – w latach 1861 i 1867 w warszawskim Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych. Autorzy katalogu wystawy monograficznej Józefa Simmlera w Muzeum Narodowym w Warszawie z 1979 r. stwierdzają, że istniało kilka replik Wychowania, w tym jedna w posiadaniu pani Szemiothowej w Rzymie. W 1910 r. prasa warszawska informowała o wystawieniu szkicu w Salonie Władysława Wołowskiego na Nowym Świecie. W zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie znajdują się natomiast dwa studia olejne i trzynaście rysunków do tej kompozycji. Oferowane na aukcji dzieło jest zaś repliką autorską monumentalnej kompozycji, w zmniejszonym o 2/3 formacie.

Cechująca się teatralnością kompozycja, złożona z trzech oddzielnych scen, przedstawia hetmana Tarnowskiego pokazującego Zygmuntowi I negatywne skutki wychowania młodego królewicza wśród niewiast i cudzoziemców. Do obrazu pozowały osoby „z towarzystwa“: jako królową Bonę sportretowano panią Flamm (krewną lub powinowatą dr. Dawida Flamma), jako Włoszki-brunetki – członkinie rodzin kupieckich, panie Kaftalowa (mandolinistka) i Braumanowa, a blondynka – to panna Buczyńska, słynąca z urody Warszawianka, która podobno została zakonnicą. Jako Zygmunta Augusta – widzimy p. Szafnagla (możliwe, że chodzi o Karola Szafnagla, starszego syna barona Maksymiliana, kupca z Berdyczowa). Stąd też w prasie warszawskiej pojawiła się opinia, że sporo osób zjawiało się w Zachęcie, by obejrzeć wystawiony obraz nie tylko dla jego walorów artystycznych, lecz również by rozpoznać sportretowane osoby.