Agra Art | Aukcje

Aukcja Sztuki Dawnej - 13 czerwca 2021

Obiekt w archiwum

[ status: zarchiwizowany ]
Tytuł:
POMOCNIK CHARONA, 1911
Nr:
29048
Technika:
olej, deska mahoniowa
Wymiary:
65.3 cm x 84 cm
Cena wywoławcza:
600 000 zł
Cena uzyskana:
840 000 zł
Informacje o dziele:

deska mahoniowa z trzema szpongami 

sygn. p.d.: JacekMalczewsk | 1911 
na odwrocie u góry ręką artysty (tuszem): _ Pomocnik Charona_ 

 

Obraz wystawiany i wymieniany w: 
– Jacek Malczewski 1855-1929, [kat.] Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, lipiec – sierpień – wrzesień 1939, s. 13, poz. 74 (Pomocnik Charona, p. 1911,  olej, deska, 85 x 67 cm (uwaga: wymiary zdjęte w świetle ramy w porządku: 1. podstawa obrazu, 2. jego wysokość]; własność dr. H. K.)

 

Jacek Malczewski niezwykle rzadko nadawał tytuły swoim obrazom. Zatem w tym przypadku mamy do czynienia z jednym z nielicznych wyjątków w twórczości mistrza. Prezentowane dzieło zostało zatytułowane przez malarza jako Pomocnik Charona. Główna postać oparta łokciami o wiosło ukazana jest z nagim torsem w wystudiowanej i perspektywicznie trudnej pozie. Malczewskiemu nie sprawiła ona jednak najmniejszego problemu. Z charakterystyczną sobie wirtuozerią oddał wszelkie skróty i głębie.

  
Charon to mityczna postać, ukazywana jako zaniedbany, odziany w łachmany starzec sterujący łodzią. Przewoźnik dusz nieustannie przeprawiał się przez rzekę Styks prze nosząc zmarłych do Hadesu. Brodaty mężczyzna, trzymający w ręku wiosło to zapewne Charon, a majaczące za 
nim postaci w wojskowych szynelach to polscy zesłańcy. Zatroskane oblicze tytułowego pomocnika i umieszczenie za Charonem spowitych mgłą postaci sybiraków może oznaczać, że nie mieli oni obola na opłacenie przewoźnika. Charon, znany ze swojej bezwzględności, pozostawiał na brzegu każdego, kto nie miał dla niego zapłaty, skazując go tym samym na wieczną tułaczkę. W niektórych podaniach tułaczka zmarłych, nie mających pieniędzy na opłacenie podróży, kończyła się po stu latach. Prawdopodobne jest zatem, że po wieku błąkania się nad brzegiem Styksu, Charon przyjmie sybiraków na pokład swej łodzi, aby przewieźć ich do krainy umarłych. Możliwe jest zatem, że pomocnik, którego sylwetkę okala szynel, jest pierwszym, którego bóg umierających przeprawi do Hadesu. Każdy, kto znalazł się na jego łodzi, musiał wiosłować, jednak nasz bohater pogrążony jest w smutku i zadumie. Sam odnalazł już drogę na drugą stronę, już prawie jest u celu, jednakże zmuszony był pozostawić swych towarzyszy na brzegu.  


Obraz swoją wymową może się wpisywać w motywy wolnościowe, obecne w sztuce Malczewskiego. Okrutny Charon może być interpretowany jako los, który skazuje polski naród na tułaczkę po obcej krainie. Jest jednak dla Polski nadzieja. Oto po wieku niewoli przyjdzie dzień, kiedy Charon zaprosi ją na swoją łódź i przewiezie ją do spokojnej krainy, w której pozostanie już na wieki. 
 
Pierwsza z lewej strony postać, skrywająca twarz w poły płaszcza, nosi pewne podobieństwo do  wizerunków samego Malczewskiego – charakterystycznych, znanych z tylu autoportretów. Artysta pozostał na brzegu wraz z innymi, starymi tułaczami. Może to oznaczać powątpiewanie, czy jemu i jego rówieśnikom uda się doczekać wolności. Jest natomiast nadzieja dla młodszego pokolenia, reprezentowanego przez Pomocnika Charona. 

 

 

więcej

Jacek Malczewski:

Jacek Malczewski (Radom 1854 - Kraków 1929) - wybitny przedstawiciel malarstwa polskiego modernizmu, studia artystyczne rozpoczął w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, gdzie w latach 1872-1875 uczył się pod kierunkiem Feliksa Szynalewskiego, Władysława Łuszczkiewicza i Jana Matejki, do którego pracowni uczęszczał ponownie w latach 1877-1879. Następnie kształcił się w Paryskiej École des Beaux Arts u E. Lehmanna (1876-1877). 

W 1880 podróżował do Włoch. W 1884-1885 wziął udział – jako rysownik – w naukowej ekspedycji Karola Lanckorońskiego do Pamfilii i Pizydii w Małej Azji. Wówczas był także w Grecji i we Włoszech. W latach 1885-1886 przebywał przez kilka miesięcy w Monachium. Po powrocie zamieszkał na stałe w Krakowie, skąd wyjeżdżał jeszcze do Monachium i do Włoch. W 1896-1900 uczył w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, a w latach 1911-1922 był profesorem i dwukrotnie rektorem krakowskiej Akademii.  Lata 1914-1915 spędził w Wiedniu, w 1916 wrócił do Krakowa. W ostatnich latach życia przebywał głównie w Lusławicach i Charzewicach k. Zakliczyna. Był współzałożycielem Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka” (1897) oraz członkiem grupy „Zero” (1908).
We wczesnym okresie twórczości malował portrety, sceny rodzajowe i – przede wszystkim – obrazy o tematach związanych z martyrologią Polaków po powstaniu styczniowym (Śmierć Ellenai, Niedziela w kopalni, Na etapie, Wigilia na Syberii). Później, od lat dziewięćdziesiątych XIX wieku tworzył obrazy o treściach symbolicznych z przenikającymi się wątkami patriotycznymi, biblijnymi, baśniowymi, literackimi i alegoryczno-fantastycznymi.

Data aukcji Nr kat Wywoławcza Uzyskana Zmień:
2021-06-13 30 600 000 zł 840 000 zł N/A PLN USD EUR