sygn. l.d.: Pankiewicz

Na odwrocie J. Pankiewicz | Sanary 1924

Lata 20. XX wieku to czas istotnej zmiany w twórczości Józefa Pankiewicza. Artysta odszedł od postkubistycznych eksperymentów na rzecz klasycznego warsztatu, czerpiąc inspiracje ze studiów w Luwrze i bezpośredniej obserwacji natury. Kluczowym impulsem dla tych przemian stały się podróże na południe Francji. Znużony rosnącą popularnością Saint-Tropez, latem 1923 roku Pankiewicz wraz z żoną odkrył spokojną wioskę rybacką Sanary-sur-Mer, do której powrócił m.in. w 1924 roku – i w tym właśnie czasie namalował oferowany pejzaż.

Obraz jest doskonałym przykładem nowej formuły artysty. Kształty budowane są tu miękko i płynnie kładzioną plamą barwną. Kompozycja opiera się na wyrafinowanych kontrastach: ciemna zieleń koron drzew zderza się z jasnymi błękitami nieba, zaś rdzawe, oranżowe tony wysuszonej ziemi na pierwszym planie zestawione są z żółcieniami i turkusami traw. Szkicowe pociągnięcia pędzla nadają płótnu wibrujący rytm, a przemyślana kolorystyka potęguje iluzję przestrzennej głębi.

Pejzaż z Sanary znakomicie łączy inspirowaną Cézanne’em konstrukcję obrazu z impresjonistyczną wrażliwością na światło, bliską malarstwu Renoira. Ogromny wpływ na dojrzały styl artysty miały w tym czasie wspólne plenery z Pierre’em Bonnardem. Jak podsumowywał Józef Czapski, ta przyjaźń miała dla sztuki polskiego malarza ogromne znaczenie, niemniej to właśnie Pankiewicz „ostrzej reagował na prądy bieżące“ i „coraz świadomiej budował kolorem swe płótna“. Prezentowany pejzaż to kwintesencja jego dojrzałego malarstwa pejzażowego – harmonijnego i przesyconego światłem.