Informacje o dziele:
sygnowany p. d.: J [herb Tarnawa] M | 910
Na odwrocie stempel „12“.
Obraz „wypłynął“ w czerwcu 2000 na aukcji Domu Aukcyjnego Agra-Art; nieznany wcześniej - przed laty nabyty zapewne bezpośrednio od artysty - nie był nigdy reprodukowany ani opisywany. Jego „odkrycie“ było prawdziwym wydarzeniem; nie dziwi więc, że organizatorzy wystawy Malczewskiego pt. „Powrót“, trwającej już wówczas (od czerwca 2000) w warszawskim Muzeum Narodowym zabiegali - z sukcesem - o zgodę nowego właściciel...
sygnowany p. d.: J [herb Tarnawa] M | 910
Na odwrocie stempel „12“.
Obraz „wypłynął“ w czerwcu 2000 na aukcji Domu Aukcyjnego Agra-Art; nieznany wcześniej - przed laty nabyty zapewne bezpośrednio od artysty - nie był nigdy reprodukowany ani opisywany. Jego „odkrycie“ było prawdziwym wydarzeniem; nie dziwi więc, że organizatorzy wystawy Malczewskiego pt. „Powrót“, trwającej już wówczas (od czerwca 2000) w warszawskim Muzeum Narodowym zabiegali - z sukcesem - o zgodę nowego właściciela by pokazać obraz na wystawie, a także zamieścić jego reprodukcję w części nakładu katalogu. Później Autoportret z Erynią można go było oglądać w stałej galerii malarstwa polskiego w Muzeum Narodowym w Warszawie (do kwietnia 2008; jako prywatny depozyt nr 3426).
Wysnute z dawnych mitów greckich, fantastyczne postaci Chimery, Harpii czy Meduzy były częstymi bohaterkami obrazów Malczewskiego, dopowiadając zawarte w nich symboliczne treści. W naszym obrazie zamyślonemu artyście towarzyszy piękna, ale budząca niepokój zjawa kobiety o wężowych włosach. To Erynia, bogini zemsty, uosobienie lęków i męki wyrzutów sumienia. Nie było przed nią ucieczki, zawsze obecna, narzucała się myślom i woli człowieka. Taką interpretację tej postaci wydaje się potwierdzać, namalowany w tym samym 1910 roku, obraz Erynie, na którym trzy podobnie ujęte postaci kobiet w zapaskach, z wężami we włosach, towarzyszą artyście i jego siostrze Helenie.
Autoportret z Erynią jest równocześnie swoistym przypomnieniem wcześniejszej Harpii we śnie (1906) - w obu tych obrazach myśli artysty zajmuje piękna zjawa kobieca, będąca równocześnie muzą i demonem, nota bene postać o rysach Marii Balowej, wielkiej miłości Malczewskiego.
Obraz opisany i reprodukowany w:
- Katalog Domu Aukcyjnego Agra-Art z dn. 4 czerwca 2000, nr kat. 5, il.;
- Jacek Malczewski 1854-1929. Powrót, Katalog wystawy. Muzeum Narodowe w Warszawie, VI - VII 2000, Warszawa 2000, s. nlb. 171, poz. kat. nlb., il. [uwaga: obraz pozyskany w trakcie trwania wystawy; nota i il. zamieszczona tylko w części nakładu katalogu];
- Poradnik polskiego kolekcjonera, [praca zbiorowa], Wydawnictwo Kluszczyński, Kraków [b. daty], il. na s. 65.
- S. Krzysztofowicz-Kozakowska, Jacek Malczewski. Życie i twórczość, Wydawnictwo Kluszczyński, Kraków [2008], il. na s. 193
więcej
mniej
