Reprodukcja z Tygodnika Ilustrowanego, 1887 r
Obraz Poufne zwierzenia,
reprodukcja z Moderne Kunst
Kabalarka
Studium olejne do obrazu Ślubny wianek,
wł. Muzeum Pomorza Środkowego, Słupsk
|
|
Władysław Czachórski był artystą sławnym, uznanym i wysoko cenionym za mistrzostwo swej sztuki.
Respekt wobec natury, radość świata i przedmiotów, a także niezmordowana sumienność zbliżały go do mistrzów niderlandzkich, których dzieła były mu niedoścignionym pierwowzorem. [...]
Charakteryzowała go radość świadomego smakowania przy wyborze motywu, który zawsze odpowiadał poważnej wytworności jego własnej osobowości. Miał klasę i elegancję nierozdzielną ze swą osobowością nie tylko artystyczną.
Te damy [...] z niedbałą miękką gracją wtulone w bujające fotele, połysk atłasów, prawdziwe koronki i tkane złotem brokaty ich sukien, biżuteria i kwiaty swobodnie trzymane w dłoni - to wszystko malować i znów na nowo malować, [...] w pełnych wdzięku wariantach, było dla tego artysty zadaniem i przyjemnością jego życia. 1)
Piękne, zamyślone czy rozmarzone damy są w obrazach Czachórskiego najczęściej samotne, czasem tylko płótno wypełnia większa liczba postaci.
Nasz obraz przedstawia dwie urocze młode kobiety, które zdają się być pogrążone we wspólnych im obu refleksjach nad jakimś mającym nastąpić zdarzeniem. Jego charakter sugerować może pleciony przez jedną z nich wianek z kwiatów pomarańczy. Kwiaty te - symbol czystości i dziewictwa - tradycyjnie wiązano ze strojem panny młodej.
Do tej symboliki nawiązuje też tytuł Ślubny wianek, przytoczony przez Henryka Piątkowskiego 2) w monografii artysty. Równocześnie w prasie krajowej obraz określany był tytułem Sprawa sercowa, tytułem przypisanym także zupełnie innej kompozycji.
Jak pisze Piątkowski, Czachórski nie przykładał wagi do tytułów swoich obrazów i tytułował je "bardzo powierzchownie i dowolnie, tytuły powtarzały się często, lubo oznaczały zgoła inne utwory", stąd ustalenie listy jego "wybitniejszych dzieł" jest zadaniem trudnym.
Wiadomo, że Czachórski malował stosunkowo niewiele, że "z pracowni jego co roku wychodziło kilka obrazów zaledwie, gdyż chęć doprowadzenia każdego z utworów do możliwej doskonałości znacznie opóźniała pracę".
Ślubny wianek namalował Czachórski w roku 1885; tę datę postawił na obrazie obok swego podpisu. Piątkowski, w swoim spisie prac artysty, podaje, że w tym samym roku powstały jeszcze tylko dwa obrazy - Kabalarka (inaczej Wróżba; obraz zakupiony przez Honratha) oraz Główka w kapeluszu (kupiony przez Walz'a).
Pierwszy z nich znamy z reprodukcji, drugi wystawiony był w Agra-Art w grudniu 1992, jako Portret kobiety w czarnym kapeluszu z piórami .
Do obu pozowała modelka ze Ślubnego wianka; tę "damę w kapeluszu" odnajdziemy też na kilku późniejszych obrazach, np. w kompozycji List (Poufne zwierzenia).
Szukając najlepszych rozwiązań kompozycyjnych artysta malował liczne wstępne studia i szkice. Takim malarskim, olejnym studium do Ślubnego wianka, przedstawiającym damę w jasnej sukni, jest płótno określane jako Zadumana ze zbiorów Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku.
Kazimierz Przerwa-Tetmajer 3), który w roku 1896 odwiedził monachijską pracownię artysty, pisał w nadesłanej stamtąd korespondencji: "W atelier Władysława Czachórskiego zastałem tylko jedną małą główkę na sztalugach; reszta w świat poszła". Bo obrazy artysty zawsze bardzo się podobały, większość z nich "była wnet po ukończeniu nabyta".
Trafiały do zbiorów prywatnych, m.in. księcia regenta Luitpolda, chętnie kupowali je niemieccy, angielscy, amerykańscy antykwariusze.
Piątkowski podaje, że Ślubny wianek kupił niejaki Keyzer (może raczej: Kaeser, monachijski Kunsthandler, częsty nabywca obrazów artysty).
Dalsze losy obrazu nie są znane, podobnie jak wiele innych jego dzieł, przez lata był ozdobą nieznanych nam zbiorów prywatnych.
1) A. Braun, Władysław Czachórski; cyt. za: H. Stępień, M. Liczbińska, Artyści polscy w środowisku monachijskim w latach 1828-1914. Materiały źródłowe, Warszawa 1994, s. 92).
2) H. Piątkowski; stąd następne cytaty; patrz niżej wykaz literatury.
3) K. Przerwa Tetmajer, Z polskich pracowni w Monachium; cyt. za: H. Stępień, M. Liczbińska, patrz wyżej, s. 182).
Obraz wymieniony lub reprodukowany, m.in. w:
- "Tygodnik Ilustrowany" 1887, 1. półrocze, nr 209 z dnia 1 stycznia 1887, reprodukcja drzeworytnicza na s. 13;
- Biesiada Literacka 1914, 1. półrocze, nr 25 z dnia 20 czerwca 1914, reprodukcja na okładce;
- H. Piątkowski, Władysław Czachórski, Monografie Artystyczne Tom XI, Warszawa 1927, s. 23;
- Władysław Czachórski 1850-1911. W dziewięćdziesiątą rocznicę śmierci artysty. Katalog wystawy [teksty L. Lameński, D. Kubacka], Muzeum Lubelskie, Lublin 2001, s. 77, nr kat. 31, il. na s. 72 [studium do obrazu pt. Zadumana, ol. pł., 45 x 52 cm, wł. Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku, nr inw. MPS-M/11];
- W. Jaroszyński, Władysława Czachórskiego żywot i sprawy, Lublin 2004, s. 69.
|
