Obraz powstał w roku 1882, podczas pobytu Chełmońskiego w Paryżu.
Artysta mieszkał tam w latach 1875-1887 i w tym czasie namalował kilkaset obrazów przedstawiających sceny z Ukrainy i Podola.
Obrazy te cieszyły się tak dużym zainteresowaniem kolekcjonerów, że artysta często powtarzał je nawet w kilku replikach i - za pośrednictwem marszanda Adolphe'a Goupil'a - sprzedawał głównie do Stanów Zjednoczonych za stosunkowo wysokie sumy. Do tej grupy obrazów należy też - malowany w 1882 - prezentowany barwny Jarmark na Kresach, wielopostaciowa scena z ruchliwego, gwarnego placu targowego.
Treściowo i kompozycyjnie dzieło to łączyć można z - malowanymi w tych samych latach - obrazami Na jarmarku (kolekcja Toma Podla; reprodukowany w: T. Matuszczak, Józef Chełmoński, wyd. Kluszczyński, Kraków 2003, il. na s. 65) czy mniejszy Jarmark na Kresach (patrz Katalog D.A. Agraart 22.03.2009).
Obraz - najpewniej od samego artysty - kupił Louis Fournier, znany adwokat paryski. Po jego śmierci, kilkanaście pochodzących z tej kolekcji obrazów Chełmońskiego - wśród nich także Jarmark na kresach - zakupił w roku 1924 znany warszawski antykwariusz Abe Gutnajer, w którego rękach Jarmark pozostał przynajmniej do roku 1927.
Dalsze losy obrazu nie są wiadome aż do przełomu lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX w., kiedy to obraz trafił do kolekcji Art B. W październiku 1992 Jarmark na kresach wystawiony został na aukcji w D.A. Agraart.
Przedwojenna fotografia obrazu, jednak bez informacji o jego ówczesnym właścicielu i miejscu przechowywania, znajduje się w zbiorach Działu Ikonografii i Dokumentacji Fotograficznej Muzeum Narodowego w Warszawie.
Za życzliwie udzielone nam informacje dziękujemy Panu Tadeuszowi Matuszczakowi.
Obraz wymieniony, opisany, reprodukowany, m.in. w:
- Katalog Dzieł Malarstwa Polskiego. Salon Sztuki i Antykwarnia Abe Gutnajera [wstęp W. Wankie], Warszawa 1924 [luty], nr kat. 12 [Jarmark];
- IVTY Katalog Dzieł Sztuki Polskiej z ilustracjami. Salon Sztuki i Antykwarnia Abe Gutnajera [wstęp W. Wankie], Warszawa 1924 [listopad], nr kat. 29, il. 29 [Jarmark];
- W. Husarski, Wystawa Dzieł Sztuki Polskiej. Salon Gutnajera. W: -Tygodnik Ilustrowany, 2. półrocze, nr 47 z dn. 22 listopada, s. 764, il. na s. 763;
- Wystawa Mistrzów Malarstwa Polskiego ... Ze zbiorów A. Gutnajera w Warszawie., Miejska Galeria Sztuki, Łód? 1926, s. 5, nr kat. 21, il. na s. 14 [Jarmark];
- Salon Sztuki i Antykwarnia Abe Gutnajera, Warszawa 1926, nr kat. 28 [Jarmark];
- Przewodnik Nr 25. Wystawy obrazów Wojciecha Gersona, Józefa Chełmońskiego. TZSP Warszawa . w lipcu 1927 roku [wstęp: - Józef Chełmoński - przez S. Popowskiego], s. 27, nr kat. 51 ;
- [Katalog] Malarstwo Polskie z Kolekcji ART-B. Dom Aukcyjny AGRA, Warszawa 1992 [aukcja 11. października], nr 41, il. [Jarmark na kresach];
- E.Micke-Broniarek, Józef Chełmoński 1849-1914 [w:] E. Charazińska, E. Micke-Broniarek, A. Tyczyńska, Malarstwo polskie w zbiorach prywatnych, Warszawa 1995, s. 70-75, il. 68 na s. 71 [Jarmark na kresach; zdjęcie odwrócone[Jarmark];];
- T. Matuszczak, Józef Chełmoński, Wydawnictwo Kluszczyński, Kraków 1996, il. na s. 47 [Jarmark na kresach];;
- T. Matuszczak, Na jarmarku, Radziejowice 2009, s. 9-10, il. na s. 10.
|
