sygn. l.d.: Jul Fałat | 1895 | Berlin
na odwrocie nalepka (tusz): Napoleons Retreat f[rom] | Moscow [...] | Property of | [...]
Panująca w końcu XIX wieku moda na panoramy przyczyniła się do budowy w Berlinie specjalnych budynków przystosowanych do prezentacji monumentalnych płócien panoramicznych. Polskie konsorcjum, które zleciło w 1894 roku namalowanie Berezyny, liczyło na prezentację dzieła na wystawie powszechnej, która miała mieć miejsce również w Berlinie w 1896 roku. M...
sygn. l.d.: Jul Fałat | 1895 | Berlin
na odwrocie nalepka (tusz): Napoleons Retreat f[rom] | Moscow [...] | Property of | [...]
Panująca w końcu XIX wieku moda na panoramy przyczyniła się do budowy w Berlinie specjalnych budynków przystosowanych do prezentacji monumentalnych płócien panoramicznych. Polskie konsorcjum, które zleciło w 1894 roku namalowanie Berezyny, liczyło na prezentację dzieła na wystawie powszechnej, która miała mieć miejsce również w Berlinie w 1896 roku. Możliwość wynajęcia gotowego budynku znacząco zmniejszyła koszty planowanego przedsięwzięcia. W przypadku Panoramy Racławickiej koszt budowy odpowiedniej budowli pochłonął połowę, stanowiącą 115 000 zł r, budżetu. Pracę zlecono Julianowi Fałatowi, który cieszył się w Berlinie dużym uznaniem oraz względami samego cesarza Wilhelma II. Fałat był znakomitym pejzażystą, potrzebował zatem do spółki równie znamienitego batalisty. Jego uwagę przykuł wówczas Wojciech Kossak, który był współtwórcą Panoramy Racławickiej. Po podpisaniu umowy, artyści wynajęli budynek panoramiczny na Herwarthstrasse, gdzie, jak pisze we Wspomnieniach Wojciech Kossak: [...] Zabraliśmy się raźno do roboty. Fałat wykonał ton pejzażu, odpowiednio do położenia słońca, na czterech akwarelach i zdał dalszą pracę Wywiórskiemu. Sam zaś właśnie wtenczas, zamianowany dyrektorem Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie, wyjechał i od czasu do czasu tylko zjawiał się na krótko.
Ponieważ te szkice nieba i śniegu były doskonałe, a Wywiórski okazał się wyśmienitym pomocnikiem, [...] z całym zapałem [...] przeniosłem całą kompozycję figuralną ze szkiców na wielkie płótno.
(W. Kossak, Wspomnienia, oprac. K. Olszański, Warszawa 1973, s. 104)
Prezentowana akwarela datowana na rok 1895 i podpisana Berlin jest jednym z czterech, wspomnianych przez Wojciecha Kossaka, doskonałych szkiców wykonawczych, które Fałat zostawił Wywiórskiemu w celu wykonania pejzażu. Akwarela musi pochodzić z początku 1895 roku, jako że już 26 marca Fałat objął stanowisko dyrektora Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie. Pozostawiając gros pracy Kossakowi i Wywiórskiemu, sam zajął się gruntowną reformą Akademii.
