Agra Art
Galeria Ofertowa

sygn. p.d.: SW [monogram wiązanym]
 

Porównaj z:
– Stanisław Wyspiański. Opus Magnum, Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków 2000, s. 109. nr kat. IV 23 (Mlecz), IV 24 (Kwitnąca śliwa);
– S. Przybyszewski, T. Żuk-Skarszewski, S. Świerz, Stanisław Wyspiański. Dzieła malarskie, Biblioteka Polska, Kraków, Warszawa, Bydgoszcz 1925, s. 121 (poz. 408 i 411 – obie zatytułowane Kwiaty jabłoni, 410 –
Jaskry; wszystkie obrazy stanowiły własność Marii Jasieńskiej we Lwowie).

Obraz przedstawia stylizowany motyw kwiatu wiśni i jest jednym z wielu studiów projektu polichromii, które Wyspiański opracowywał z przeznaczeniem do krakowskiego kościoła oo. Franciszkanów. Podobne motywy kwiatowe, przedstawiające stylizowane kwiaty mleczy, czy śliwy reprodukowane w katalogu wystawy dzieł artysty Stanisław Wyspiański. Opus Magnum datowane są na lata 1895-1896. Wyspiański pracował nad licznymi motywami roślinnymi, które wykorzystał do ornamentalnych dekoracji ścian prezbiterium oraz transeptu z wyłączeniem czterech pól przeznaczonych pod obrazy o tematyce historycznej. Intensywne prace w kościele trwały od czerwca do grudnia 1895. Wiosną kolejnego roku artysta wprowadzał już tylko nieliczne zmiany na prośbę zleceniodawcy. Zatem nasze Kwiaty wiśni możemy datować na około 1895 rok.

W twórczości Wyspiańskiego kwiaty zajmowały szczególne miejsce. Były źródłem inspiracji zarówno do dzieł malarskich, jak i dekoratorskich. Natura pasjonowała Wyspiańskiego już od najmłodszych lat i przyczyniłą się
do powstania w 1896 roku Zielnika, w którym artysta skrzętnie notował napotkaną roślinność. Fascynację tę opisała siostra cioteczna artysty – Maria Waśkowska-Kreinerowa: Stanisław Wyspiański zbiera i znosi własnoręcznie kwiaty do domu nie tylko dla ich piękna, ozdoby, a własnej przyjemności. On te kwiaty, wtedy w 1896 roku, przez cały okres ich kwitnienia systematycznie studiuje. Rozkładając każdy z osobna, odrysowuje z całą dokładnością wszelkie szczegóły, listeczki, płatki, unerwienie i całość w przeróżnych nagięciach i nachyleniach. Obszerny ten szkicownik, uzupełniony odpowiednimi dodatkami, zamierza wydać jako studium roślin stylizowanych, a materiał dla celów zdobnictwa dekoracyjnego.

(M.Waśkowska-Kreinerowa, Stanisław Wyspiański w swoim mieszkaniu przy ul. Poselskiej w Krakowie, [w:] Wyspiański w oczach współczesnych, t. 1, oprac. L. Płoszewski, Kraków 1971, s. 72-73)

Motyw kwiatu wiśni w twórczości Wyspiańskiego stanowi fascynujący punkt przecięcia się Japonizmu, Secesji i jego osobistej wizji. Nasz pastel ukazuje stylizowane kwiaty, co podkreśla, że nie jest to bierne kopiowanie natury, lecz świadome jej przetworzenie, charakterystyczne dla Secesji. Wygięta, płynna linia gałązki idealnie oddaje estetykę tego nurtu. Analiza symboliki kwiatu wiśni wymaga zestawienia kontekstu japońskiego z polskim. W Japonii, gdzie kwitnąca wiśnia jest postrzegana jako narodowy kwiat, symbolizuje ulotne piękno, przemijanie życia i śmiertelność. W polskim kontekście kulturowym, kwiat wiśni również ma silne konotacje.
Jest on kojarzony z wiosennym odrodzeniem, nadzieją i nowymi początkami. Choć kwiaty wiśni ostateczNie nie znalazły się na polichromiach Kościoła oo. Franciszkanów w Krakowie, to ich symbolika zaklęta przez
Wyspiańskiego w secesyjnej formie byłaby znakomitym motywem dekoracyjnym.

Stanisław Wyspiański, w swojej twórczości, ujawnia niezwykłą zdolność do syntezy i symbolicznego myślenia. Od skrupulatnego rysowania roślin w Zielniku po monumentalne projekty polichromii, Wyspiański konsekwentnie budował swój język artystyczny na fundamencie natury. Jego kwiaty nie były jedynie ozdobą, lecz pełnoprawnymi bohaterami narracji, będącymi nośnikami metafor o życiu, cierpieniu, nadziei i losie narodu.

Kwiaty wiśni są w tej perspektywie szczególnie wymowne. Łączą w sobie fascynację egzotycznym Japonizmem, formalne zasady europejskiej Secesji oraz głęboko osadzony w polskim duchu symbol odrodzenia. Wyspiański, czerpiąc z tych różnych źródeł pokazuje swoją dojrzałość jako artysty, który potrafił przetworzyć różnorodne wpływy w spójną, oryginalną wizję. Kwiaty wiśni stają się tym samym idealnym przykładem jego metody twórczej – od natury, przez wielowarstwową stylizację, do głębokiej, osobistej i uniwersalnej symboliki, stanowiącej esencję jego sztuki.