Agra Art
Galeria Ofertowa

Na dolnej listwie krosien malarskich odwrotnie do kierunku kompozycji częściowo zdarta nalepka TPSP w Krakowie (druk, czarny atrament): Autor Pronaszko Zbigniew | Adres Kraków | Dzieło Pieśń wiosenna.

Obraz wystawiany i wzmiankowany:

– Sprawozdanie Dyrekcyi TPSP w Krakowie z Czynności za Rok 1909, Kraków 1910, s. 19;

– A. Wierzbicka, Zbigniew Pronaszko, Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających. Malarze, rzeźbiarze, architekci, Tom 7, Warszawa 2003, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa, s. 41.

Pieśń wiosenna pochodzi z wczesnego, przedformistycznego okresu twórczości Zbigniewa Pronaszki. Dzieło prezentuje głęboko symboliczną wizję, wpisującą się w nurt Młodej Polski i czerpiącą z tradycji antycznej oraz mitologii słowiańskiej, której głównym wątkiem jest temat miłości, sztuki i odrodzenia. Scena rozgrywa się w brzozowym gaju, który symbolizuje wiosnę – czasu budzenia się życia, płodności i odnowy; w mitologii słowiańskiej brzoza to symbol siły, natury, zdrowia oraz kobiecości. Nagie postacie mężczyzny i kobiety reprezentują pierwotny stan natury i czystość relacji, wolnej od cywilizacyjnych ograniczeń. Figura mężczyzny z wieńcem na głowie i fletem nawiązuje do Fauna, bóstwa leśnego, uosabiającego dziką, płodną stronę natury oraz zmysłową muzykę. Pieśń wiosenna to zatem utwór śpiewany przez samą naturę, której posłańcem jest ów mężczyzna. Kobieta jest jego Echem lub Nimfą – czeka na muzykę, gotowa przyjąć energię życiową. Obraz przepełnia nastrój kontemplacyjnego wyciszenia. Nie ma tu gwałtownej ekspresji, jest zaś cisza poprzedzająca muzykę. Mężczyzna jest skupiony na tworzeniu, na wydobyciu dźwięku, który ma ożywić świat. Reprezentuje aktywną, twórczą siłę wiosny. Spojrzenie kobiety skierowane na mężczyznę jest pełne uwagi, co symbolizuje gotowość na przyjęcie miłości, życia i piękna.

Miękkie modelowanie ciał i jasna, harmonijna paleta barw – beże, oliwkowe zielenie – podkreślają sielankowy, oniryczny charakter sceny. Obraz jest wizualnym hymnem na cześć harmonii między człowiekiem a cyklem natury oraz tworzenia i sztuki. Jest to malarska medytacja nad erosem, witalnością i powrotem życia, wyrażona poprzez archetypiczne postacie leśnych bóstw i symboliczną scenerię, stanowiąca radosne powitanie wiosny. Warto odnieść to dzieło do Jesieni (Malowane liście, ok. 1910), znanego płótna Pronaszki, wystawianego w Agra-Art w 2007 roku. Oba obrazy łączy podobny sposób traktowania koloru, światła i materii. Pastelowa, chłodna paleta barw, miękkie modelowanie form oraz wyciszona dramaturgia przestrzeni sytuują te prace w estetyce nowej natury.

Pieśń wiosenna posiada również znacącą wartość dokumentalną – jako świadectwo momentu przejściowego w twórczości artysty, w którym modernistyczna wrażliwość była już wyraźnie obecna, ale formistyczna analiza konstrukcji nie została jeszcze w pełni wypracowana. Dzieło pozostaje rzadkim przykładem tego okresu malarstwa Zbigniewa Pronaszki, jednego z najbardziej znanych uczniów Jacka Malczewskiego.