sygn. l.d.: Jul Fałat | 900
W twórczości Juliana Fałata szczególne miejsce zajmują przedstawiciele niższych warstw społecznych – chłopi, starcy i ludzie ubodzy, których artysta ukazywał z wyjątkową wrażliwością i przenikliwością obserwacji. Zainteresowanie losem prostych ludzi miało swoje źródła zarówno w jego pochodzeniu z rodziny wiejskiego organisty, jak i we wczesnych doświadczeniach życiowych. Już na początku lat 80. XIX wieku, współpracując jako ilustrator z warszawską prasą, Fałat rejestrował sceny z życia codziennego, zwłaszcza mieszkańców ubogich dzielnic miasta. Wnikliwe studia psychologiczne i typy ludowe stały się później stałym tematem jego twórczości.
Oferowana Prośba należy do najlepszego okresu twórczości artysty, przypadającego na lata przed I wojną światową, kiedy Fałat osiągnął pełną swobodę warsztatową i ukształtował własny, rozpoznawalny język malarski. Niemal naturalistyczny zmysł obserwacji łączył wówczas z coraz śmielszym wykorzystaniem środków właściwych impresjonizmowi: światła, koloru, swobodnej formy i malarskiej spontaniczności. Przedstawiony starszy mężczyzna, ukazany w półprofilu, pochyla się lekko i wyciąga dłoń, drugą ręką podtrzymując kapelusz. Gest ten, będący wyrazem pokory i prośby, zostaje skontrastowany z wyprostowaną sylwetką i skupionym, pełnym rezygnacji spojrzeniem. Znoszony strój, długi ciemny płaszcz oraz charakterystyczne nakrycie głowy budują sugestywny wizerunek człowieka doświadczonego przez życie. Fałat nie idealizuje swojego bohatera ani nie ucieka w sentymentalizm – przeciwnie, poprzez oszczędną charakterystykę wydobywa jego samotność, zmęczenie, ale i nikłą nadzieję na życzliwy gest.
Dzieło jest znakomitym przykładem twórczości jednego z najwybitniejszych polskich akwarelistów. Fałat wykorzystuje transparentność i przypadkowość tej niezwykle wymagającej techniki malarskiej. Pozornie niekontrolowany żywioł rozlewnych plam barwnych zostaje tu mistrzowsko przez artystę opanowany i ujęty w czytelną formę postaci. Błękity, szarości, beże i przygaszone zielenie przenikają się, tworząc miękką, migotliwą strukturę malarską.
Prośba łączy poetykę swobodnego szkicu z niezwykle celną obserwacją modela. Oszczędność środków nie oznacza tu niedopowiedzenia, lecz przeciwnie – pozwala skupić uwagę na geście, spojrzeniu i psychologicznej prawdzie przedstawionej postaci. Dzieło stanowi znakomity przykład charakterystycznego dla Fałata połączenia realistycznej obserwacji społecznej z nowoczesnym, impresjonistycznym sposobem budowania kompozycji malarskiej.