Informacje o dziele:
sygnowany p.d.: Witkacy | 1920 | Aldebaran i Hyady. N 4.
Witkacy interesował się astronomią od dziecka. Potwierdzają to wzmianki w listach jego ojca, Stanisława Witkiewicza, a także wspomnienia żony, Jadwigi Witkiewiczowej.
W roku 1917 artysta rozpoczął tworzenie cyklu fantastycznych kompozycji o tematyce astronomicznej, rysowanych pastelami. Było ich kilkadziesiąt, do naszych czasów przetrwało kilkanaście (w zbiorach muzealnych i prywatnych).
Aldebaran i Hyady z roku 1920, to –...
sygnowany p.d.: Witkacy | 1920 | Aldebaran i Hyady. N 4.
Witkacy interesował się astronomią od dziecka. Potwierdzają to wzmianki w listach jego ojca, Stanisława Witkiewicza, a także wspomnienia żony, Jadwigi Witkiewiczowej.
W roku 1917 artysta rozpoczął tworzenie cyklu fantastycznych kompozycji o tematyce astronomicznej, rysowanych pastelami. Było ich kilkadziesiąt, do naszych czasów przetrwało kilkanaście (w zbiorach muzealnych i prywatnych).
Aldebaran i Hyady z roku 1920, to – prawdopodobnie – kolejna wersja nie zachowanej, wcześniejszej kompozycji o tym samym tytule, wzmiankowanej w katalogu wystawy Witkacego w krakowskim Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych w styczniu 1919 roku. Być może, cyfra 4 występująca obok sygnatury artysty wskazuje, że była to wersja czwarta.
Kompozycja przedstawia Byka, gwiazdozbiór nieba północnego, z jego najjaśniejszą, czerwono-pomarańczową podwójną gwiazdą Aldebaran (sugerowaną tu przez postać o fantastycznym łbie baranim) i zespołem mniejszych gwiazd – Hyad. Według mitologii greckiej, Hyady były nimfami, siostrami Plejad, córkami Atlasa, które w rozpaczy po stracie brata Hylasa odebrały sobie życie i zostały zamienione w gwiazdy. Malarska interpretacja gwiazdozbioru w wykonaniu Witkacego jest dość swobodna. O ile w zdeformowanych postaciach można dopatrzyć się czterech nieszczęśliwych kobiet, to nazwa gwiazdy Aldebaran nie ma nic wspólnego z baranem. Pochodzi od arabskiego al-dabaran i oznacza „podążający za”, w tym wypadku za Plejadami, bliźniaczą w stosunku do Hyad grupą gwiazd. Niemniej, kompozycja jest niezwykle efektowna i tak interesująca, że śmiało można wybaczyć artyście te naukowe nieścisłości.
Kompozycja Aldebaran i Hyady pochodzi z kolekcji Anny i Tadeusza Sinków, których Witkacy znał
i portretował 19 i 21 lutego 1920 roku. Uczestniczyła w monograficznej wystawie artysty w Muzeum Narodowym w Warszawie (19 grudnia 1989 – 28 lutego 1990).
Obraz wymieniany, opisywany i reprodukowany w:
- I. Jakimowicz (współpraca A. Żakiewicz), Stanisław Ignacy Witkiewicz 1885-1939, Katalog dzieł malarskich, Muzeum Narodowe w Warszawie 1990, s. 81, nr kat. 385, il. 185 (jako własność Grzegorza
Sinko);
- A. Żakiewicz, Kompozycje astronomiczne Witkacego, „Rocznik Muzeum Narodowego w Warszawie”
1989-1990, t. XXXIII, s.584, 585, il. 6.
Zobacz także: www.witkacy.hg.pl/kosmos
Opracowała Anna Żakiewicz
więcej
mniej
