Agra Art
Galeria Ofertowa

sygnowany l.g.: Witkacy | 1920 | 22/XI
u góry pośrodku: Spotkanie z jednorogiem w Górach Skalistych

Po powrocie z Rosji, gdzie spędził lata pierwszej wojny światowej, Witkacy przystąpił do grupy Formistów i do roku 1924 tworzył – obok portretów – kompozycje fantastyczne malowane olejem bądź pastelami. Przedstawiały one dziwaczne sceny z udziałem postaci ludzkich oraz zwierząt i były przeważnie opat-rzone literackimi, metaforycznymi i często absurdalnymi tytułami.
"Spotkanie z jednorogiem..." to pogoń mężczyzny za trzema kobietami z udziałem jednorożca, mitycznego i tajemniczego stworzenia będącego symbolem niewinności. Jak głosi legenda – myśliwi przyprowadzali młodą dziewicę w pobliże tego zwierzęcia, które kładło się u jej stóp i tylko wtedy mogło być ujęte żywcem. W kompozycji Witkacego jest odwrotnie – to jednorożec zdaje się być sojusznikiem mężczyzny ścigającego wymykające się kobiety w dzikim pejzażu trudno dostępnych Gór Skalistych. Praca ta zawiera, więc typowy dla artysty wątek przewrotności natury kobiecej, z którą musi sobie jakoś poradzić słabszy i skazany na obcowanie z nią mężczyzna.
Jednorożec to także nazwa jednego z gwiazdozbiorów równikowych (Monocerus), zimą widzianego także w Polsce. Witkacy interesował się astronomią i od roku 1917 tworzył serię kompozycji o tej tematyce. "Spotkanie z jednorogiem..." prawdopodobnie nawiązuje do tego cyklu.
Kompozycja pierwotnie należała do Anny i Tadeusza Sinków, których artysta znał osobiście i których portretował 19 i 21 lutego 1920 roku. Uczestniczyła w monograficznej wystawie artysty w Muzeum Narodowym w Warszawie (19 grudnia 1989 – 28 lutego 1990).

Obraz wymieniany, opisywany i reprodukowany w:
- "Formiści, Wystawa IV", TPSP w Krakowie, Kraków I-II 1921, nr kat.144;
- T.S. [Sinko], "Z Pałacu Sztuki. Wystawa formistów", „Czas” 1921, nr 21 z dn. 21.I, s. 3;
- "Katalog. Formiści", Wystawa X, TZSP Warszawa IV-V 1921, nr kat.111;
- "Formiści, Wystawa w Muzeum Narodowym w Warszawie", Warszawa IV-VII 1985, nr kat. 1160;
- I. Jakimowicz przy współpracy A. Żakiewicz, "Stanisław Ignacy Witkiewicz 1885-1939, Katalog dzieł malarskich", Muzeum Narodowe w Warszawie 1990, s. 81, nr kat. 381. il. 217 (jako własność Grzegorza Sinko).
Opracowała Anna Żakiewicz