Agra Art
Galeria Ofertowa

pastel, papier naklejony na tekturę
35 x 29, 5 cm (tektura 36,5 x 30,5 cm)
sygnowany p. d.: ST. WYSPIAŃSKI | 1901

Na odwrocie opisany ręką artysty: Mała Józia 5/II [..] 01 | SW [monogram wiązany] Kraków.

Portrety dziecięce autorstwa Wyspiańskiego nie mają sobie równych w sztuce polskiej. Wyróżnia je subtelność wykonania, głębia uczuć, połączenie realistycznej obserwacji z liryczno poetyckim nastrojem. Naturalne gesty i pozy małych modeli zostały uchwycone niespokojną, wijącą się kreską i kolorem kładzionym płaskimi plamami. Wyspiański, ukazując w bliskim planie maleńką modelkę o potarganych w zabawie włosach, po mistrzowsku oddał zdumienie, które wyraża jej twarz, a także przebijającą zza niego ciekawość świata. Owalny zarys dziecięcej buzi podkreślił pośpiesznie nakładanymi smugami pastelowej kredki, układającymi się w swobodnie spływające w nieładzie sploty włosów. Umiejętnie wzbogacił złocisty koloryt pasmami szafiru, rudości i bieli, niebieskie oczy ożywił światłem.

Znane są powszechnie podobnie zakomponowane, malowane w latach 1900-1905, portrety dzieci własnych Wyspiańskiego, jak również wizerunki dzieci przyjaciół. Tę samą modelkę, małą Józię, Wyspiański malował dwukrotnie, zmieniając nieznacznie ujęcie – zob. Album reprodukcji obrazów z wystawy „Sto lat malarstwa polskiego” z prywatnych zbiorów warszawskich w Pałacu Łazienkowskim, Warszawa MCMXIX, s. 48, nr 217 i reprodukcja. Porównaj barwne reprodukcje innych portretów dziecięcych, m.in. w: M. Romanowska, Stanisław Wyspiański, Kraków, wyd. R. Kluszczyński, s. 83-85, 91-93, 104, 123-124, 133. Elżbieta Charazińska