|
Inne tytuły: WIDZENIE, 1897, WIZJA,, WIZJA MALARZA, POLONIA
sygnowany p.d.: 97 J Malczewski
|  |
|
|
Na odwrocie obrazu stemple i nalepki:
- dwa nieczytelne okrągłe stemple i stempel trójkątny urzędu celnego w Wiedniu;
- nalepka warszawskiego antykwariatu Abe Gutnajera o treści (druk, rękopis): /../ ANTYKWARNIA | N 146 No 146 146 | Nazwisko Autora J. Malczewski | Rodzaj dzieła olejny | Tytuł Wizja malarza | Cena Cena 700 | SALON SZTUKI I ANTYKWARNIA | ABE GUTNAJER | Warszawa = Mazowiecka 16 | (dopisane) P. Dębski;
- ślady po nieistniejących już nalepkach;
- karta z orzeczeniem dr Kazimierza Buczkowskiego wydanym w Krakowie 16 IX 1946. Autor podaje informację, że obraz należał pierwotnie do kolekcji Ignacego Korwin-Milewskiego, a z jej wyprzedaży nabył go dr H. Keh, polski kolekcjoner zamieszkały w Wiedniu;
- nalepka depozytowa MNW z numerem: p/362/00/1 (w roku 2000 obraz był wypożyczony na wystawę);
- na ramie mała nalepka z rękopiśmiennym napisem: 47 | /./ Dr Kehl | Dębski.
|
Zdjęcie obrazu w dużej rozdzielczości
|
|
 |
 |
 |
| odwrocie obrazu |
nalepka z antykwariatu Abe Gutnajera |
orzeczenie dr K. Buczkowskiego |
|
Historia obrazu nie jest do końca znana. Jego tytuł wywodzi się z artykułu K. Bartoszewicza, który podczas wizyty w pracowni Malczewskiego w r. 1894 odnotował „ledwo podmalowaną fantazję Widzenie“. Dzieło to nie jest uchwytne w katalogach i sprawozdaniach z wystaw w latach 1897-1899.
Prawdopodobnie, krótko po ukończeniu obraz został zakupiony z pracowni artysty przez hrabiego Ignacego Korwin-Milewskiego i z czasem, wraz z całą kolekcją został przez niego wywieziony za granicę.
Jeszcze za życia właściciela, po częściowej wyprzedaży kolekcji obraz - zapewne za pośrednictwem antykwariatu Abe Gutnajera - trafił do wiedeńskich zbiorów dr H. Keha, który następnie życzliwie wypożyczył go na pośmiertną wystawę prac Malczewskiego w Muzeum Narodowym w Krakowie w roku 1930, jak też na wystawę jego malarstwa w tamtejszym TPSP w 1939.
Tuż po wojnie Widzenie znalazło się w zbiorach kolejnego kolekcjonera, w roku 1997 obraz trafił na aukcję w warszawskim Domu Aukcyjnym Rempex.
W roku 2000 był eksponowany na wystawie dzieł Jacka Malczewskiego w Muzeum Narodowym w Warszawie.
Obraz Widzenie przedstawia fantastyczną scenę we wnętrzu pracowni malarskiej - oto malarzowi, siedzącemu przed sztalugą i wspartemu czołem o ustawiony na niej obraz, jawi się posągowa postać kobiety-muzy, owinięta szarozielonym szynelem i purpurą królewskiego płaszcza. W głębi po prawej tłoczą się widma postaci męskich i chłopięcych z kajdanami na rękach, które spoglądają ku zjawie kobiety z lękiem, smutkiem i niedowierzaniem.
Charakterystyka postaci nie pozostawia wątpliwości co do ich znaczenia. Nieobudzona do życia twarz, zesłańczy szynel i królewski płaszcz kobiety, zwisająca na jej plecach złota korona i dopełniające całości żelaza kajdan, konstruują alegoryczną postać Polonii - adekwatną do historycznego czasu niewoli i niebytu państwa polskiego.
|
Postać malarza oraz widm w tle występuje w innych obrazach artysty: |
 |
 |
 |
| Natchnienie malarza |
Portret Adama Asnyka |
Artysta i muza |
|
Postać malarza przed sztalugą - to zawsze u Malczewskiego ta sama osoba, począwszy od Melancholii, przez Natchnienie malarza (lub niewolnika) z 1897, do Artysty i Polonii z 1898.
Widma w głębi obrazu przypominają znowu niektóre postaci z Melancholii (1894), Błędnego koła (1895-97), ale zwłaszcza z tła Portretu Asnyka z muzą (1895-97) i komplementarnego do omawianego obrazu - Natchnienia malarza, malowanego w tym samym 1897 roku. Widzenie wiąże się ideowo z wymienionymi wyżej obrazami. Tutaj także rozważa się problem sztuki i twórczości; jej źródeł i możliwości poznawczych, a także dylemat osobistego powołania oraz społecznych, w tym patriotycznych powinności artysty.
Malczewski jeszcze raz mocno podkreślił irracjonalne kategorie natchnienia i subiektywnej wyobraźni twórcy jako czynniki sprawcze sztuki, a intuicję i duchową kontemplację jako drogę komunikacji ze światem nadzmysłowym.
Dzieło to, które po latach wyszło z intymnego ukrycia w zbiorach prywatnych, stanowi niezbędne dopełnienie najważniejszego cyklu obrazów Jacka Malczewskiego. Cyklu, którego treści symboliczne ogniskują się wokół węzłowego dlań zagadnienia sztuki i twórczości. W węższym ujęciu, Widzenie stanowi wyróżniające się dopełnienie zespołu tych obrazów Malczewskiego, których tematem jest zaangażowanie własnej twórczości w romantyczny mit narodowy, problem wolności i temat Polonii.
Widzenie - obraz znakomitej klasy malarskiej i w doskonałym stanie zachowania, mógłby być ozdobą najlepszej nawet kolekcji muzealnej.
Z ekspertyzy pani Agnieszki Ławniczakowej z 16 IX 1997 r.
|
|
|
Obraz opisany i reprodukowany w:
- K.Bartoszewicz, Malarze krakowscy. I. Jacek Malczewski, „Świat“ R.7, 1894, nr 10, s. 232;
- „Światowid“, R. VII, 1930, nr 2 z dn. 11.01.1930. s. 14, il.;
- Jacek Malczewski 1855-1929, [kat.] TPSP w Krakowie, VII - VIII - IX 1939, s. 13, nr kat. 73 (jako Wizja malarza; własność dr. H.K.);
- J.Puciata-Pawłowska, Jacek Malczewski, Wrocław - Warszawa - Kraków 1968, s. 91-92, il. 54;
- A.Ławniczakowa, Jacek Malczewski, Warszawa 1976, s. 45;
- A.Ławniczakowa, Jacek Malczewski. Wystawa dzieł z lat 1890-1926, [kat. wystawy], Muzeum Narodowe w Poznaniu, Poznań 1990, s. 62;
- III Aukcja Dzieł Sztuki i Antyków wg systemu Vickrey’a, Katalog DA Rempex, Warszawa 30 VIII - 17 IX 1997, nr kat. 3, il.;
- A.Ławniczakowa, Wizja (Widzenie) [w:] Jacek Malczewski 1854-1929.Powrót, Katalog wystawy. Muzeum Narodowe w Warszawie, VI - VII 2000, Warszawa 2000 s. 52-53, nr kat. 11, il. [porównaj także: Natchnienie malarza; nr kat 10, s. 50-51, il.];
- B.Kokoska, Malarstwo polskie, Wydawnictwo Kluszczyński, Kraków 2001, il. na s. 199.
- S.Krzysztofowicz-Kozakowska, Jacek Malczewski, wyd. Kluszczyński, Kraków [b.d.], il. s. 100 [por. także: Natchnienie malarza; il. s. 101].
|
Cena uzyskana:
