sygn. l.d.: AWierusz-Kowalski

Obraz reporodukowany w:

– Czwarty katalog dzieł sztuki polskiej z 27 ilustracjami, Salon Sztuki i Antywarnia Abe Gutnajera, Warszawa 1924, nr kat. 44, il. s. nlb;

– H. P. Bühler, Jäger, Kosaken und polnische Reiter. Josef von Brandt Alfred von Wierusz-Kowalski, Franz Roubaud und der Münchner Polenkreis, Hildesheim – Zürich – New York 1993, il. 10 na s. 20 [jako Pferde vor einem Gehöft am Abend];

– H. P. Bühler, Józef Brandt, Alfred Wierusz-Kowalski i inni, Warszawa 1998, il. 10 na s. 18 [jako Wieczór].

Biorąc pod uwagę swobodę w szerokich pociągnięciach pędzla i malarskość obrazu, należy go umieścić wśród dzieł z dojrzałego okresu twórczości artysty przypadającego na ok. 1900 rok.

Zarówno uwiązane charty, jak i brak zwierzyny przy końskich siodłach, mogą wskazywać na przygotowania do polowania na zające czy lisa. Oznacza to, że tytułowy Wieczór należy uznać za błędny i skłonić się raczej ku wczesnemu, zimowemu porankowi. Stojący w furtce mężczyzna, oglądający ostrze długiego noża, którego pochwę trzyma w prawej dłoni, sugerować może ostatnie przygotowania do myśliwskiej wyprawy. Scena rozgrywająca się u progu chaty, skąpanej w delikatnej poświacie księżycowego światła, wskazuje zbliżającą się porę rozstania. Motyw polowania z chartami jest charakterystyczny dla twórczości Wierusza-Kowalskiego, który powtarzał go w licznych swoich kompozycjach. Sam będąc myśliwym do tematu polowań podchodził z wielkim znawstwem, szczególnie do polowań z chartami, które w Polsce mają niezwykle bogtą historię. Wystarczy wspomnieć tu fragmenty Pana Tadeusza lub zacytować słowa Stanisława Witkiewicza, który o polowaniach z chartami pisał tak: Polowanie z chartami było jedną z ulubionych form zabawy u nas. Jest w nim szczególny urok i związek z polskim temperamentem [...] tego nie uczyliśmy się u nikogo, jest to i w treści, i w formie rzecz polska, przepojona istotą naszej ziemi i duszy.

O polowaniach z chartami na stronie: http://www.celerrimus.topcharty.net