sygn. l.d.: H. Siemiradzki

W narożnikach ślady po pinezkach.

Na odwr. na l. listwie krosna, przechodząca na ramę nalepka Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Królestwie Polskim (druk, tusz): [No...]610 | [Nazwis]ko autora Henryk | [Siem]iradzki | [Rodzaj dzieł]a olejny | [Tytuł (...)]ek. | W[ymiary] | Ce[n]a lub jego wartość | Wł[asność] p. Edwarda | Ad[res] [A]leksandrów | Pograniczny | Warszawa d. 12/25 IX 903 r.; na górnej listwie krosna, przechodząca na ramę, nalepka rzymskiej firmy ramiarskiej Giosi; ponadto liczne nalepki aukcyjne.

Firma z artykułami dla artystów braci Giosi mieściła się w Rzymie przy via Margutta 48a oraz via Sistina 135 (przy obu tych ulicach mieszkał Siemiradzki w latach 70. XIX w.).

Zachowana naklejka z wystawy pośmiertnej artysty w Zachęcie pozwala nam jednoznacznie zidentyfikować obraz jako Wypoczynek patrycjuszki wymieniony w katalogu tej wystawy pod nr. 115. Należał on wówczas do Edwarda Reichera (Rajchera, Rejchera; 1852-1927), kupca, filantropa i kolekcjonera, członka dożywotniego TZSP, zamieszkałego w Aleksandrowie Pogranicznym (dziś: Kujawskim), a od 1918 w Warszawie. Był m.in. dyrektorem zarządu spółki fabryk chemicznych „Radocha“ oraz członkiem firmy „H. Reicher i S-ka“ w Sosnowcu. Poza Edwardem – kolekcjonowaniem dzieł sztuki zajmowali się zarówno jego bracia: Stanisław oraz Maksymilian, jak i synowie: Tadeusz Reicher-Sosnowski (1889-1939) i Mieczysław (zm. ok. 1944). Po śmierci Edwarda – kolekcja uległa rozproszeniu – wiadomo, że odziedziczyła ją rodzina. 

W krótkim opisie kolekcji Tadeusza Reichera-Sosnowskiego obraz Siemiradzkiego nie figuruje (Nauka Polska, uzupełnienia do Materiałów do Spisów instytucji i towarzystw naukowych w Polsce, t. 12, 1930, s. 129, poz. 112). Ze wzmianki w gazecie, wiadomo jednak, że rodzina sprzedawała niektóre dzieła przed wojną („Dzień Dobry“, W szponach demona gry... Skazanie antykwariusza Jasielskiego, 26 III 1936, nr 86/1936).

W katalogu kolekcji E. Reichera (Wiedeń 1918), szkic zatytułowany jest Wypoczynek rzymiański (olejno na drzewie, 19 x 31 cm, znakowany l.d.: H. Siemiradzki). W Korpusie Dzieł Malarskich Henryka Siemiradzkiego, dzieło to zostało wymienione pod poz. 12/8-1. 

Duża kompozycja zrealizowana z dodanymi postaciami dzieci, obecne miejsce przechowywania nieznane, występuje w Korpusie Dzieł... oraz w monografii Siemiradzkiego, autorstwa St. Lewandowskiego, jako oddzielny temat ikonograficzny pod tytułami Nad brzegiem jeziora, Nad brzegiem zatoki morskiej, Szczęście rodzinne. Dzieło to znane dziś jedynie z fotografii oraz olejnej kopii (w zbiorach MNW; Malarstwo Polskie – MP 4999). W zbiorach warszawskiego muzeum znajduje się również ołówkowy szkic do kompozycji (Rys.Pol. 8953/24), różniący się zarówno od prezentowanego szkicu olejnego jak i zrealizowanego obrazu.

Możliwe, że Siemiradzki namalował Odpoczynek patrycjuszki, jako pendant do Wypoczynku patrycjusza, który wystawialiśmy na aukcji w grudniu 2024 roku (patrz obok).

Szkic, który prezentujemy, ukazuje scenę przygotowania miejsca odpoczynku dla patrycjuszki. Wysiadła ona z lektyki niesionej przez niewolników, a w cieniu rozłożystego drzewa towarzyszące jej kobiety rozkładają kobierzec. W oddali widać rozległą morską zatokę i leżące nad nią miasteczko. W tej niewielkiej, sielankowej scenie antycznej Siemiradzki, w charakterystyczny dla siebie sposób, ukrył postacie w cieniu pobliskich drzew, chroniąc je przed palącym, południowym słońcem. Miękkie, rozproszone światło łagodnie spowija bohaterki, budując atmosferę ciepłego dnia i podkreślając spokojny, idylliczny nastrój kompozycji.